Duygusal güvenlik ve aile iletişim kalıpları ile genel psikopatoloji düzeyi arasındaki ilişki: Prefrontal işlevlerin aracı rolü

Bu çalışmanın amacı, bireylerde çocukluk çağında oluşmuş olan duygusal güvenlik algısı ve aileleri tarafından benimsenen aile iletişim kalıplarının genel psikopatoloji düzeyi ile olan ilişkisinde prefrontal işlevlerin aracı rolünün olup olmadığını incelemektir. Araştırmanın örneklemini 18-40 yaş aralığındaki 282 yetişkin oluşturmaktadır. Araştırmada bireylerin geçmişte edindikleri duygusal güvenlik algısı, aile iletişim kalıpları, şu anki prefrontal işlev düzeyleri ve genel psikopatoloji düzeyleri değerlendirilmiştir. Bu amaçla Duygusal Güvenlik Ölçeği (DGÖ), Aile İletişim Kalıpları Ölçeği (AİKÖ), Kişilerarası Nörobiyoloji Temelli Prefrontal İşlevler Ölçeği (KANB-PİÖ), Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve demografik bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma bulguları, aile iletişim kalıplarından uyum yöneliminin artmasıyla genel psikopatoloji düzeyinin de arttığına işaret etmektedir. Bunun yanı sıra, prefrontal işlev düzeyinin ve aile iletişim kalıplarından diyalog yöneliminin artmasıyla genel psikopatoloji düzeyinde azalma gözlenmektedir. Sınanan yapısal eşitlik modelinin, çalışma örnekleminde, analizin önerdiği bir ilişki dâhil edilmesiyle temsil edildiği bulgusuna ulaşılmıştır. Analiz sonucunda anlamlı olan son modelin bulgularına göre, aile iletişim kalıpları ve genel psikopatoloji düzeyi ilişkisine prefrontal işlevlerin aracılık ettiği; ancak duygusal güvenlik algısı ile genel psikopatoloji düzeyine prefrontal işlevlerin aracılık etmediği görülmüştür. Bunun yanı sıra, önerilen modelde duygusal güvenlik algısı ve aile iletişim kalıplarının birlikte artış veya azalış gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre, duygusal güvenlik algısındaki artış, aile iletişim kalıplarındaki artış ile birlikte diyalog yönelimi alt boyutunun düşüşü ile genel psikopatoloji düzeyinin düşmesini yordamaktadır ve prefrontal işlev düzeyi bu modele çeşitli yollarla aracılık etmektedir. Analizin önerdiği ilişkilendirmeler doğrultusunda (duygusal güvenlik algısından prefrontal işlevlere doğrudan yolun kaldırılması ve duygusal güvenlik algısının genel psikopatoloji düzeyine doğrudan yolu) iyileştirmeler uygulanmış olan alternatif modelin çalışma örneklemine daha iyi uyum gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Sınanan modelin işaret ettiği doğrudan ve dolaylı ilişkilerin ilgili yakın temalı alanyazınla tutarlı olduğu görülmüştür. Araştırma bulguları, geçmişe yönelik erken dönem ailesel faktörlerin yetişkin dönem genel psikopatoloji düzeyine olan katkısının belirlenmesine yardımcı olarak koruyucu/önleyici müdahale programlarına ışık tutabilir. Böylece, anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite gibi psikopatolojilerin yaygınlığı azaltılabilir.