E-muhasebe uygulamalarının muhasebe bilgi sistemi ve vergi denetimi etkileşimi üzerine bir araştırma

Tüm Dünya'da gelişen teknoloji paralelinde yaygın olarak kullanılmakta olan ve ticari işlemlerin dijitalleşmesinde önemli bir yere sahip olan elektronik muhasebe uygulamaları; Türkiye'de temel olarak e-beyanname, e-belge, e-defter ve defter beyan sistemi şeklinde karşımıza çıkmaktadır. E-muhasebe uygulamaları; yapılan yasal düzenlemeler çerçevesinde yıllar itibariyle kademeli olarak vergi mükelleflerinin kullanımına sunulmuş olup, günümüzde halen yeni düzenlemeler ile birlikte güncellenerek gelişmelere ayak uydurmaya devam etmektedir. Tez çalışmamızda, Türkiye'de e-muhasebe uygulamalarının muhasebe bilgi sistemi ve vergi denetimi etkileşimi ile Vergi Denetim Analiz Sistemi (VEDAS) denetim programının etkinliği incelenmiştir. Tez çalışması dört bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde muhasebe bilgi sisteminin; tanımı, tarihçesi, işlevleri, önemi ve amaçları ele alınmıştır. İkinci bölümde Türkiye'de Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen vergi denetimlerinin kapsamı ve VEDAS denetim programı hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Türkiye'de kullanılmakta olan e-muhasebe uygulamalarının yasal mevzuatları ve teknik altyapıları hakkında açıklamalar yapılmıştır. Dördüncü bölümde ise vergi incelemesi yapmakla görevli Vergi Müfettiş ve Vergi Müfettiş Yardımcılarına yönelik bir anket çalışmasıyla, e-muhasebe uygulamalarının muhasebe bilgi sistemi ve vergi denetimi etkileşimi ile VEDAS denetim programının etkinliği araştırılmıştır. Bu kapsamda örneklem grubu 367 kişi olarak belirlenmiş ve elde edilen verilerin analizi SPSS 28 istatistik programında gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulguların analizi, katılımcıların e-muhasebe uygulamalarının muhasebe bilgi sistemi ve vergi denetimi etkileşimi ile VEDAS denetim programının etkinliği değişkenlerine bakış açılarının oldukça olumlu olduğu ve bu uygulamaların hem özel sektör bileşenleri açısından hem de kamu otoritesi açısından ticari hayata önemli katkılar sağladığı sonucunun ortaya çıktığını göstermiştir.