Ebelerin empatik beceri ve eğilimlerinin seçilmiş filmler üzerinden planlanmış davranış teorisi bağlamında değerlendirilmesi

Çalışmada, ebelerin Planlanmış Davranış Teorisi (PDT) kapsamında empatik beceri ve eğilim niyetlerinin seçilmiş filmler ile değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda çalışma, ölçek geliştirme ve yarı deneysel çalışma olarak iki aşamada gerçekleştirildi. Çalışmanın ilk aşamasında PDT kapsamında ölçek geliştirme süreci için literatür taraması yapıldı ve 44 maddelik bir madde havuzu oluşturuldu. Uzman görüşleri sonucunda 26 maddelik taslak ölçek formu elde edildi. Taslak form ile açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) süreçleri tamamlandı. Çalışmanın ikinci aşamasında ise en az iki yıldır aktif çalışan ebelerden oluşan vaka (n=34) ve kontrol grupları (n=34) oluşturuldu. Vaka grubuna ebelerin görev/yetki/sorumlulukları, uygulama alanları, mesleki değerleri ve etik ilkeleri ile uyumlu beş film seçilerek film uygulaması yaptırıldı. Kontrol grubuna hiçbir müdahale olmadı. Çalışmanın birinci aşaması kapsamında geliştirilen Ebelerin Empatik Beceri ve Eğilim Niyetleri Ölçeği (EBENÖ) ile Baysan Arabacı ve Bora tarafından Türkçe'ye uyarlanan Empati Ölçeği (EÖ) uygulama öncesi, sonrası ve uygulamadan dört hafta sonra olmak üzere vaka ve kontrol gruplarına aynı zamanda yaptırıldı. Çalışmanın ilk aşamasında 26 maddelik taslak formun AFA sonrasında 15 maddelik üç faktörlük bir yapı elde edildi. Faktör 1 toplam varyansın %45,937'sini, Faktör 2 toplam varyansın %13,339'unu, Faktör 3 toplam varyansın %8,851'ini ve toplamda üç boyut ile toplam varyansın %68,127'lik kısmını açıkladığı belirlendi. Ölçeğin güvenirliği incelendiğinde genel Cronbach's Alphası 0,892 bulundu. Yapılan DFA sonucunda değerlerin kabul edilebilir sınırlarda olduğu tespit edildi. Çalışmanın ikinci aşamasında vaka grubunun EBENÖ ve EÖ ön test puanının, son test ve izlem testine göre anlamlı olarak arttığı belirlendi (p= 0,00). Kontrol grubunda ise testler arasında anlamlı bir düşüş gözlendi. Vaka ve kontrol gruplarının EBENÖ ön test sonuçları arasında fark bulunmazken son test ile izlem testleri arasında vaka grubunda anlamlı olarak yüksek olduğu görüldü. Gruplar arası EÖ puanlarına baktığımızda ise kontrol grubunun ön test puanı istatistiksel olarak daha yüksek bulundu ancak diğer testlerde anlamlı bir farklılık görülmedi. Çalışmanın sonucunda EBENÖ geçerli ve güvenilir bir ölçek yapısına sahip olduğu tespit edildi. Ebelerin empatik beceri ve eğilim niyetlerinin film uygulaması ile artırılabileceği saptandı. Niyetin empatik davranışa dönüşebilmesi için uygulamanın desteklenmesi, uzun süreli etki için süresinin uzatılması ve ebelerin hizmet içi eğitimlerinde yer alması önerilmektedir.