Ebeveyn yetkinliği ile ebeveyn stresi arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin aracı rolü

Bu araştırmanın amacı, ebeveyn stresi, ebeveynlik yetkinliği ve psikolojik esneklik arasındaki ilişkileri incelemek ve ebeveyn stresi ile ebeveynlik yetkinliği arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin aracı rolünü değerlendirmektir. Araştırmanın çalışma grubunu, 18 yaşından küçük çocuğu olan 456 (%56,5) kadın ve 351 (%43,5) erkek olmak üzere toplam 807 ebeveyn oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği (Demir & Gündüz, 2014), Ebeveyn Stres Ölçeği (Gördesli & Sünbül, 2021), Psikolojik Esneklik Ölçeği (Karakuş & Akbay, 2020) ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS 25 programında Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi ve bağımsız örneklem t testi ile analiz edilmiş; yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ise AMOS 22 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, kadınların erkeklere kıyasla daha yüksek ebeveynlik yetkinliği algısına sahip olduğunu ortaya koyarken; ebeveyn stresi ve psikolojik esneklik düzeylerinde cinsiyete bağlı istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. İstihdam durumuna göre yapılan analizlerde ise çalışmayan ebeveynlerin yetkinlik düzeylerinin daha yüksek olduğu; ancak ebeveyn stresi ve psikolojik esneklik açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Çocuk sayısı ve çocuğun gelişim dönemi açısından ise ebeveyn yetkinliği, ebeveyn stresi ve psikolojik esneklik düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Araştırmanın bir diğer bulgusunda ise ebeveyn yetkinliği ile psikolojik esneklik pozitif yönde; ebeveyn yetkinliği ile ebeveyn stresi negatif yönde, psikolojik esneklik ile ebeveyn stresi arasında ise negatif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Son olarak ebeveyn yetkinliği ile ebeveyn stresi arasındaki ilişkide psikolojik esnekliğin kısmi aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, ebeveyn stresinin azaltılmasında ebeveyn yetkinliğinin ve psikolojik esnekliğin önemli bir faktör olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, ilgili literatür doğrultusunda tartışılmış ve gelecek araştırmacılara ve uygulamaya yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Ebeveyn stresi, ebeveyn yetkinliği, psikolojik esneklik.