Ebeveynlerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin çocuklarının sosyal görünüşlerine ilişkin yansıması

Her insan kendi bedenine ve sosyal görünüşüne ilişkin değerlendirmelere sahiptir. İnsanların bedenlerine ve sosyal görünüşlerine ilişkin olumlu ya da olumsuz tüm bu değerlendirmeleri, onların tüm yaşamlarını etkilemekle birlikte, sosyal ilişkilerinde önemli rol oynamaktadır. İnsanlar, sosyal görünüşe ilişkin değerlendirme kriterlerini, sadece kendi bedeni ve sosyal görünüşüne yönelik kullanmazlar. ,Aynı zamanda bu değerlendirme kriterlerine bağlı olarak yakın sosyal çevresindeki aile bireylerini, arkadaşlarının görünüşlerini ve hatta tanımadığı insanların sosyal görünüşlerini de bu kriterleri temel alarak değerlendirirler. Mevcut araştırmada, okul öncesi çağında çocuğu olan ebeveynlerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin, çocuklarının sosyal görünüşlerine ilişkin yansımasının nasıl olduğu ve hangi faktörlerden etkilendiği incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden bütüncül çoklu durum çalışması kullanılarak yürütülen bu araştırmanın katılımcılarını Adana ili Yüreğir ilçesinde yaşayan okul öncesi dönemde çocuğu olan 16 ebeveyn oluşturmaktadır. Katılımcıların belirlenmesinde, aykırı durum örnekleme yöntemi kullanılmış olup, Doğan(2010) tarafından Türkçeye uyarlanmış 16 maddelik ''Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği'' 100 katılımcıya uygulanmıştır. Daha sonra veriler IBM SPSS 25 programıyla analiz edilerek, katılımcılardan en uç 66 değer alan 8 kişi ile en dip 24 değer alan 8 kişi olmak üzere toplam 16 ebeveyn belirlenmiştir. Araştırmacı tarafından literatürden faydalanılarak hazırlanan görüşme formu kullanılarak, ebeveynlerle görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler ses kaydı alınarak yapılmış ve ses kayıtları metne dönüştürülerek, metinler içerik analizine tabii tutulmuştur. Araştırmanın bulguları incelendiğinde ebeveynlerin SGKÖ puan düzeylerinin düşük veya yüksek olması; anne-babaların çocuklarının sosyal görünüşleri hakkındaki düşüncelerinde, çocuklarının bedenlerine yönelik beklentilerinde ve ideal çocuk bedeni tanımlamalarında farklılıklar oluşturduğunu göstermektedir. SGKÖ puan düzeylerinin düşük ebeveynlerin çocuklarının bedenine ilişkin idealleştirmeye gitmezken,SGKÖ puanı yüksek ebeveynlerin estetik görünüme ilişkin tanımlamalar yapmaktadırlar. Bunun yanı sıra, SGKÖ puanı yüksek ebeveynlerin çocuklarının beden kitle indeksiyle uyumsuz tanımlamalara sahip olduğu görülmüştür. Ancak SGKÖ puan düzeylerinin düşük veya yüksek ebeveynlerin, çocuklarının sosyal görünüşlerine müdahalelerinde, besleme uygulamaları konusunda benzerlikler görülürken; fiziksel etkinlikler, kılık kıyafet tercihleri ve fiziksel görünüşe dair uygulamalar noktasında farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar ile birlikte, sosyal görünüş kaygı düzeylerinin yüksek veya düşük olmasının, ebeveynlerin çocuk yetiştirme stratejilerinde de farklılıklara sebep olduğunu göstermektedir. Öyle ki SGKÖ puan düzeyi yüksek olan ebeveynlerde, çocuklarının bedenlerine yönelik daha fazla müdahaleci bir yaklaşım içerisinde bulundukları, yeme kısıtlamaları, harekete teşvik etme, kıyaslamalara gittikleri belirlenmiştir.