Ebu Nasr Ahmed bin Muhammed bin Ebî Yezid el-Sajawandi'nin (Ö. 571 H. sonra) (Al-i İmran Suresi'nin başından Ma Suresi'ne kadar) tarafından Tefsir al-Kelaam al-Rabbani'de Insan Ain al-Ma'ani'nin yorumlanması 'idah), bir çalışma ve soruşturma

Bu araştırma, kıymetli ilmi kültür mirası el yazmalarından birini içermektedir. Bu kitap, gerek lügat yoluyla müfredatların açıklaması, gerekse müfessirlerin sözleri yoluyla mananın genel olarak açıklanması şeklinde âyetlerin manalarına ilişkin bir izahat içerir. Ayrıca nahiv, belagat, fıkıh ve akide hakkında değerli konular içerir. Müellif Arapların kullandığı şiir ve nesir gibi metinlerin yanı sıra usulcüler, fakihler ve belagatçıların sözlerini esas almıştır. Araştırmacı, bu çalışmayı iki bölüme ayırmıştır. Birinci bölümde, müellifin kişisel hayatı, ismi, nispeti, lakabı, künyesi, ailesi ve yetişmesinin yanı sıra müellifin ilmi hayatı, ilim arayışı, hocaları, talebeleri, ilmi konumu ve eserlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise müellifin yöntemi ve elyazması tanıtılmıştır. Müellifin delil gösterme yöntemi açıklanmış, kaynakları ve referansları belirtilmiştir. Ayrıca izlediği yöntemin özellikleri ve en önemli noktaları izah edilmiştir. Bir diğer alt başlıkta, kitabın sahibine atfının doğruluğunu incelemiş, esas alınan nüshayı ve kullanılan yorumlama ve tahkik yöntemini tanımlamıştır. Yine metinde geçen sözler tespit edilmiş, adı geçen kişiler tanıtılmış, ilgili ıstılahlar ve mezhepler açıklanmıştır. Ayrıca okuyucular ve araştırmacılar için karmaşık ifadeler izah edilmiştir. ve Sonunda bölümde ise tahkik edilen kitap değerlendirilmiş, araştırmanın sonuç kısmında elde edilen en önemli sonuçlara yer verilmiştir. Bu sonuçların en önemlileri şunlardır: Müellif, genelde eserler ile tefsir yöntemini izlemiştir. Özellikle Kur'ani bağlamına önem vermiş, diğer alimlerin ve müfessirlerin açıklamadığı konuları açıklayarak Kur'an'ın mucizevi yönünü öne çıkarmıştır. Yine ister mütevatir, ister şâz olsun, Kur'an kıraatlerine de önem vermiştir. Ayrıca ayetlerin manalarını açıklayıp izah ederken farklı ilim dallarını bir araya getirmiştir. Eserinde çeşitli ve çok sayıda kaynak kullanmıştır. Salih amellerin tamamlanmasına yardım eden Allah'a hamd olsun. Anahtar Kelimeler: tefsir, Es-Sajawndi, Insan Ain Al-Ma'ani, Al-Imran, Al-Ma'ideh