Ed-Dürru'l-Mesûn'da mecâz (المجاز في الدُّر المصون)

Tezimiz, Semîn el-Halebî'nin "Ed-Dürru'l- Mesûn fî Ulûmi'l-Kitâbi'l Meknûn" isimli eseri çerçevesinde yapılması planlanan bir çalışmadır. Bu eser, Kur'ân'ı ağırlıklı olarak dil açısından ele alan bir çalışma olup, bu alanda yapılmış en önemli tefsir eserlerindendir. Onbir cilt halinde basımı yapılan kitap, Kur'ân-ı Kerîm'i sarf, nahiv, Belâğat, lügât ve kıraât ilmi açısından inceleyerek ele almıştır. Biz bu tez çalışmamızda, Semîn el-Halebî'nin eserinde önemli bir yere sahip olan, Belâğat ilminin beyân bölümüne bağlı bir konu olan "mecâz" konusunu ele almaya çalıştık. Tezimiz iki bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, müellifin hayatını, eserlerini, hocaları ile birlikte yaşadığı dönemin ilmî, siyasi ve genel durumunu ele alarak tanıtmaya çalıştık. İkinci bölümde ise tezimizin konusunu teşkil eden Belâğat, meanî, beyân ve asıl konumuz olan mecâzı ele alıpaçıklamaya çalıştık. Özellikle tez konumuzu teşkil eden mecâz konusunu daha geniş çerçevede ele alarak, kavramsal çerçevesini, gelişim sürecini, Kur'ân'da mecâzın olduğunu kabul eden ve reddedenleri açıklayarakSemîn el-Halebî nin "Ed-Dürru'l- Mesûn fî Ulûmi'l-Kitâbi'l Meknûn" isimli eserindeki mecâz çeşitlerini tespit etmeye çalıştık. Son olarak çalışmamızın esas konusu olan, müellifimizin mecâzı ele alışı, işleyişi, nerelerde ve ne şekilde ele aldığı konusu üzerinde durmaya çalıştk. Bu çalışmayı yaparken birçok kaynaktan yararlandık. Faydalandığımız kaynakların konuyla ilgisi açısından önemli olanlarından bazıları şunlardır: Semîn el-Halebî'nin "Ed-Dürru'l- Mesûn fî Ulûmi'l-Kitâbi'l Meknûn"u, Abdulkâhir el-Cürcânî'nin "Esrârü'l-Belâga" ve "Delâilu'l-İ'câz"adlı eseri, Zemahşerî'nin "el-Keşşâf"ı, Sekkâkî'nin "Miftâhü'l-Ulûm"u, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın "İslâm Ansiklopedisi." Anahtar Kelimeler: Semîn, Tefsir, Belâğat, Meanî, Mecâz