Edebi eserlerde din sosyolojisi: Rasim Özdenören örneği

Araştırmamız, Türk-İslâm düşüncesine yazınsal alanda katkı sunan Rasim Özdenören'in eserlerinde toplum-din ilişkisinin araştırılmasına yöneliktir. Son yüzyılda eleştirel, özgün, hoşgörülü savlar sunmanın yanında İslâm inancı ile bağdaşmayan görüşleri kabul etmeyen ve bu yönde uzlaşmacı ve seçmeci anlayışa karşı Müslümanca düşünme ve yaşama üzerine zihinsel arınmanın gerekliliğini vurgulayan düşünür, Rasim Özdenören araştırmaya konu edilmiştir. Özdenören'in Müslümanca düşünme ve yaşama eylemine dair görüşleri; teorik düzeyde, Özdenören'in deneme eserlerinde yer alan ithal kavramlar ve İslami düşünce yaklaşımının incelenmesi şeklinde gerçekleşmiştir. Pratik düzeyde ise Özdenören ve onu tanıyan kişilerle yapılan görüşmelerin Din Sosyolojisi bilimi çerçevesinde incelenmesi şeklinde gerçekleşmiştir. Giriş bölümünde araştırmanın kuramsal temelleri ortaya konulmuştur. Birinci bölümde, Rasim Özdenören'in hayatı, düşünsel duruşunun oluşumu ve eserlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde, Özdenören'in harf inkılâbına yönelik düşüncesi ve denemelerine konu olan kavramlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Özdenören'in tarih algısı, şehir ve din ilişkisi, Müslümanca düşünme ve yaşama dair görüşlerine ve Rus aydın Dostoyevski ile düşünsel bakımdan ilişkisi çözümlenmiştir. Sonuç olarak bu araştırma, Özdenören açısından Müslümanların İslam inancının tek kaynak olarak kabul edilebilirliğini; yabancı kültürlere ait olan kavram ve kurumların Müslümanların inançlarını düşünsel ve yaşamsal anlamda gerçekleştirmesindeki etkisini araştırmaya yöneliktir. Anahtar Kelimeler: Din Sosyolojisi, Dostoyevski, Rasim Özdenören, Laiklik.