Tüberküloz hastalarında tele hemşirelik yöntemiyle desteklenen solunum egzersizleri eğitiminin ve izlemin dispne ve yaşam kalitesine etkisi

ÖZET Tüberküloz Hastalarında Tele-Hemşirelik Yöntemiyle Desteklenen Solunum Egzersizleri Eğitiminin ve İzlemin Dispne ve Yaşam Kalitesine Etkisi Amaç: Bu araştırma, tüberküloz hastalarına tele-hemşirelik yöntemiyle uygulanan yapılandırılmış solunum egzersizleri eğitimi ve izleminin, hastaların dispne düzeyi ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Çalışma yarı deneysel desende, ön test-son test tek grup tasarımında planlanmıştır. Bir verem savaş dispanserine kayıtlı, araştırmaya katılma kriterlerini sağlayan ve gönüllü olan 54 tüberküloz hastası ile çalışma tamamlanmıştır. Veriler; Hasta Tanıtım Formu, Dispne-12 TR Ölçeği, MILQ, LCGYAÖ, Tele-Hemşirelik İzlem ve Değerlendirme Formları ile toplanmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan kitapçık ve videolarla diyafram solunum, büzük dudak solunum ve öksürme egzersizini içeren yapılandırılmış eğitimle dört hafta eğitim verilmiş; sonrasında hastalar sekiz hafta boyunca mesaj ve telefon görüşmeleriyle düzenli olarak izlenmiştir. Tüm katılımcılara ilk görüşmede ölçekler uygulanarak ön test yapılmış, 12 haftanın sonunda son test değerlendirmesi gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımlı gruplarda t-testi, Anova testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada dispne düzeyleri ile yaşam kalitesi puanları arasında anlamlı, güçlü ve negatif yönde ilişki belirlenmiştir (p<0,001). Müdahale sonrası Dispne-12 TR ölçeği toplam ve alt boyut puan ortalamalarında anlamlı düşüş, MILQ toplam ve alt boyut puanlarında ise anlamlı artış saptanmıştır (p<0,001). LCGYAÖ puanlarında da istatistiksel olarak anlamlı azalma gözlenmiştir (p<0,001). Sonuç: Bulgular, tele-hemşirelik eşliğinde sunulan yapılandırılmış solunum egzersizleri eğitimi ve izleminin, tüberküloz hastalarının dispne düzeylerini azaltarak fonksiyonel kapasitelerini ve yaşam kalitelerini anlamlı şekilde iyileştirdiğini göstermektedir. Bu çalışma, tele-hemşirelik uygulamalarının dispne yönetimi ve yaşam kalitesinin artırılmasında etkili, ulaşılabilir ve bütüncül bir yöntem olduğunu güçlü bir biçimde desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Tüberküloz, tele-hemşirelik, solunum egzersizleri, dispne, yaşam kalitesi.