Farklı bitkisel yağların Türk kereviti (Astacus leptodactylus)'nde büyüme performansı, yağ asitleri ve sıcaklık toleransı üzerine etkileri

Bu çalışma 2 ayrı denemeden oluşmuştur. I. Denemede, Türk kerevitinin (Astacus leptodactylus) (24 g) beslenmesinde balık yağına (BY) ikame olarak bitkisel yağ kaynaklarından yerfıstığı yağı (YFY), pamuk tohumu yağı (PTY), keten tohumu yağı (KTY) ve fındık yağının (FY) kullanımı, II. Denemede ise, farklı bitkisel yağ kaynaklarıyla beslemenin kerevitlerde termal tolerans değerleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Bu denemede ayrıca, üç farklı alıştırma su sıcaklığında (15, 20 ve 25°C) CTMin ve CTMax değerleri, alıştırma tepki oranı (ARR) ve termal tolerans poligonlarının belirlenmesi de hedeflenmiştir. I. Denemede, hazırlanan 5 farklı yem ile 60 gün boyunca beslenen kerevitlerde final ağırlığı FY yemi ile beslenen grupta daha yüksek bulunmuştur (P<0.05). Bu grupta YYO 1.53 olarak hesaplanırken, bu değer diğer gruplarda 2.15 ile 2.50 arasında değişmiştir. Genel olarak, EPA (20:5n-3) ve DHA (22:6n-3) içerikleri çok düşük olmasına rağmen, bitkisel yağlarla beslenen kerevitlerde büyüme performansı, besin madde bileşenleri ve kabuk değişimi ile ilgili başarılı sonuçlar elde edilmiştir. FY içeren yem ile beslenen kerevitlerde elde edilen yüksek performansın MUFA'larla (özellikle de 18:1n-6 ile) ilişkili olduğu ve bu yağ asitlerinin enerji sağlamak amacıyla kerevitler tarafından etkin bir şekilde metabolize edildikleri anlaşılmıştır. MUFA'ların KTY (%35.51) ve FY (%35.02) gruplarında abdomen etinde yüksek miktarda birikim yaptığı, özellikle 18:1n-9'un FY grubunda yüksek oranda (%25.06) bulunduğu tespit edilmiştir (P<0.05). Bu yağ aside seviyesinin YFY, KTY, BY, ve PTY gruplarında sırasıyla %22.30, %19.76, %19.57 ile %19.20 bulunduğu belirlenmiştir. Beklendiği gibi, EPA açısından en zengin grubun BY olduğu, ancak bitkisel yağlarla beslenen diğer gruplarda da EPA seviyelerinin kontrol grubuna yaklaştığı görülmüştür. DHA seviyesinin BY (%9.76) yemi ile beslenen kerevitlerde daha yüksek birikim yaptığı (P<0.05), bitkisel yağ gruplarında DHA seviyelerinin %6.84 ile %7.70 arasında değiştiği görülmüştür. PUFA açısından BY grubunun en zengin (%46.36, P<0.05) olduğu ve bu grubu da YFY ve PTY gruplarının izlediği (%44.56 ile %43.34), en düşük seviyelerin ise KTY ve FY gruplarında bulunduğu (%40.08 ile %42.40) belirlenmiştir. Yemlerin protein sindirilebilirliği %97.1 ile %98.4 arasında, kuru madde sindirilebilirliği ise %61.8 ile %72.9 arasında değişmiştir. Bulgularımız, MUFA açısından zengin YFY ve FY yemlerinin, %26 oranında balık ve kalamar unu kullanıldığında, kerevit beslemede rahatlıkla BY yerine ikame edilebileceklerini ortaya koymuştur. II denemede, termal tolerans test verileri alıştırma su sıcaklığının (15, 20 ve 25C) kerevitlerde CTMin ve CTMax değerleri üzerine önemli etkilerde bulunduğunu göstermiştir (P<0.05). Denemede kullanılan 0.3C/dakika soğutma/ısıtma oranı ile üstte belirtilen sıcaklıklarda CTMin değerlerinin kerevitte 1.3 ile 2.0C, CTMax değerlerinin ise 37.4 ile 38.7C'ler arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Termal tolerans poligon alanı 364°C2 olarak hesaplanmıştır. Üç farklı alıştırma su sıcaklıklarında (15, 20 ve 25°C) hesaplanan genel ARR değerlerinin 0.13 ile 0.23 arasında olduğu belirlenmiştir. Farklı bitkisel yağ kaynakları ile beslenen kerevitlerde CTMin 0.5C'ye kadar inmiş ve CTMax ise 40.1°C'ye kadar yükselmiştir (P<0.05). Çalışmamız, KTY ve FY ile beslenen kerevitlerin düşük sıcaklıkları kesinlikle daha iyi tolere edebildiklerini, yüksek sıcaklıklara da toleranslarının kısmen arttığını ortaya koymuştur.