Yenilenebilir enerji yatırımlarının sürdürülebilir kalkınma üzerindeki etkisi

Enerji günümüz ekonomilerinin en önemli girdilerinden biridir. Mal ve hizmet üretebilmek için insanlık günümüzde geçmişe göre çok daha fazla enerjiye ihtiyaç duymaktadır. Ekonomik ve teknolojik ilerlemelere paralel olarak endüstri devriminden bu yana enerji ihtiyacı her geçen gün artmaktadır. Ancak, nüfus ve enerji ihtiyacı sürekli artmasına rağmen enerji ihtiyacının çoğunluğu fosil bazlı enerji kaynakları tarafından karşılanmaktadır. Fosil bazlı enerji kaynaklarının dünya üzerindeki dağılımı eşit olmadığından, enerji kaynakları az olan ülkeler, kaynak bakımından zengin olan ülkelere bağımlı hale gelmektedirler. 1974 ve 1979 krizlerinde olduğu gibi, herhangi bir politik veya siyasi istikrarsızlık enerji arzını doğrudan etkilediğinden enerji fiyat şoklarına neden olabilmektedir. Bu gerçeklik ise enerji kaynakları bakımından fakir olan ülkeleri enerji şoklarına karşı kırılgan yapmaktadır. Bu nedenle, bugün küreselleşen dünyada enerji arz güvenliği, ucuz ve kesintisiz enerji arzının sağlanması gerek gelişmiş, gerekse de gelişen pek çok ülkenin politik önceliği haline gelmiştir. Fosil bazlı enerji kaynaklarının miktar ve dünya üzerindeki dağılımı dışında bir çok zararlı çevresel etkilerinin olması nedeniyle bu enerji türüne bağlı gelişmenin sürdürülebilirliği 1970'li yılların başından bu yana sorgulanır olmuştur. Küresel ısınma, iklim değişikliği ve çevresel kirlenme gibi nedenler Birleşmiş Milletleri bu enerji kaynağının aşırı kullanımına karşı önlem alınmasına zorlamıştır. Bu kapsamda, gaz emisyonunu azaltmak ve zararlı etkilerini sınırlandırmak için Birleşmiş Milletler tarafından zirveler düzenlenmiştir. Bu zirvelerin sonucunda "Ortak Geleceğimiz" raporu hazırlanmış ve üye devletler tarafından Kyoto Protokolü kabul edilmiştir. Türkiye fosil bazlı enerji kaynakları bakımından fakir bir ülkedir. Bu nedenle ülkenin enerji ihtiyacı her yıl ithalatçı ülkelere yaklaşık 50 milyar dolar ödenerek karşılanmaktadır. Türkiye cumhuriyet tarihi boyunca 15 ekonomik kriz yaşamıştır ve bu krizlerin hemen hepsinin nedeni cari işlemler açığı olmuştur. Bu ekonomik krizlerin sonucunda ülkemizdeki sosyal ve siyasi istikrar ciddi ölçüde etkilenmiş ve istenmeyen bazı sosyal olaylar ve siyasi darbeler yaşanmıştır. Enerji ithalatı çıkarıldığında ülkemizin ticaret dengesi görece olarak dengelidir. Ülkemiz fosil bazlı enerji kaynakları bakımında zengin olmamasına rağmen Avrupa Birliği ile karşılaştırıldığında yenilenebilir enerji potansiyeli oldukça yüksektir. Bu nedenle, eğer verimli bir şekilde değerlendirilebilirse yenilenebilir enerji kaynakları ülkenin sürdürülebilir kalkınmasına önemli katkıda bulunabileceğine inanılmaktadır. Bu çalışmada, sürdürülebilir kalkınma kapsamında yapılacak yenilenebilir enerji yatırımlarının Türkiye'nin sosyal ve siyasal istikrarına etkileri incelenmiştir. Analizler yenilenebilir enerji yatırımlarının cari açığa etkisi üzerine yapılmıştır. Kavramı daha anlaşılır kılmak için yenilenebilir enerji kaynakları ve potansiyeli, cari açık, cumhuriyet dönemi boyunca yaşanmış olan ekonomik krizler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda sonuç bölümünde tavsiyelerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Enerji, Yenilenebilir Enerji, Sürdürülebilir Kalkınma, Cari İşlemler Açığı, Ekonomik Krizler, Siyasi ve Sosyal İstikrar.