Eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı 1-3 yaş çocuğu olan kadınlarda postpartum kilo durumu ve ilişkili sosyokültürel özellikler

Amaç: Eğitim Aile Sağlığı Merkezinde (EASM) kayıtlı kadınların postpartum kilo durumlarının ve postpartum kilo durumlarıyla ilgili sosyodemografik ve sosyokültürel etkilerin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın evrenini EASM'de üç birime kayıtlı 1-3 yaş çocuğu olan tüm kadınlar oluşturdu. Kriterlere uyan tüm kadınlar aranıp EASM ye davet edildi, gelemeyen tüm kadınlara online anket gönderildi. 1-3 yaş arası çocuğu olan kadınların tamamının hedeflendiği çalışma 142 kişi ile tamamlandı. Katılımcılara sosyodemografik anket formu, "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği" ve "Kiloya İlişkin Kendini Damgalama Ölçeği" uygulandı. Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 32,4±4,9, postpartum kilo tutulumu ortalaması 4,72±6,83, gebelikte aldığı kilo ortalaması 13,57±5,79 bulundu. Gebelik öncesi obez VKİ oranı %9,20 iken, sonraki obez VKİ oranları %19, 7 dir. Vücut kitle indeksi kilolu ve obez olan kadınlarda postpartum kilo tutulumu daha yüksek saptandı (7,97±8,63, p<0,001). Çalışanlarda (2,8±4,5, p=0,005), çekirdek ailede yaşayanlarda (5,1±6,7, p=0,034) postpartum kilo tutulumu daha yüksek saptanırken, eğitim durumu lisans ve üzeri olanlarda (3,6±6,2, p=0,017) daha düşük saptandı. İki kişilik beslenme inancı olan kadınlarda daha yüksek postpartum kilo tutulumu sınırda anlamlı saptanırken (6,9±7,8, p=0,05), besin tüketme baskısı yaşayanlarda fark saptanmadı(p>0,05). Algılanan sosyal destek ölçeği aile, arkadaş, özel kişi ve toplam puanı ile anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05), kendini damgalama ölçeğinde kendini aşağı çekme, içselleştirilmiş korku ve toplam puanları arasında zayıf pozitif yönlü korelasyon saptandı (p<0,05, sırasıyla r: 0,226, r: 0,167 r: 0,230). Sonuç: Kadınların obezite oranı gebelik başlangıcına kıyasla iki katına çıkmıştır. Kadınların lisans ve üzeri eğitim almış olmalarının, çalışıyor olmalarının postpartum kilo üzerine olumlu etkisi varken, çekirdek ailede yaşıyor olmaları daha fazla postpartum kilo tutulumu ile ilişkili bulundu. İki kişilik beslenme inancı olan kadınlarda postpartum kilo tutulumu daha yüksekken, çevresinden besin tüketme baskısı gören kadınlarda bu etki görülmedi. Algılanan sosyal desteğin postpartum kilo tutulumu ile ilişkisi bulunmazken, damgalamanın postpartum kilo tutulumunu arttırdığı görüldü. Kendini damlagama kilo sorunlarından kurtulmanın önündeki önemli engellerden biridir. Aile hekimliğinde kadınlara gebelik öncesi, gebelik ve postpartum döneminde kilo yönetimi için beslenme ve fiziksel aktivite danışmanlığı verilmeli ve kadınların inanç, tutum ve psikososyal faktörlerine yönelik girişimlerde bulunulmalıdır. Anahtar sözcükler: Aile hekimliği, postpartum kilo tutulumu, algılanan sosyal destek, kiloya ilişkin kendini damgalama