Ekonomik büyüme kapsamında orta gelir tuzağı: Türkiye ile Güney Kore ve Yunanistan üzerine karşılaştırmalı bir analiz

Ülkeler ekonomik büyüme hedefleri doğrultusunda kişi başına düşen gelirlerini, yaşam beklentilerini, sosyal ve eğitim olanaklarını artırmayı her daim ön planda tutmuşlardır. Globalleşmenin etkisiyle birlikte 1980 yılında ihracata dayalı büyüme modellerini hayata geçiren ülkelerin belirli bir bölümü bu umut ettikleri gelişim trendini yakalayamamıştır. Özellikle yükselen ve geri kalmış ekonomilerin karşılaştığı fakirlik ve gelir dağılımı alanındaki önemli ekonomik büyüme sorunları her geçen gün artarak çeşitlenmiştir. Bu kapsamda en çok tartışılan ve yükselen ekonomileri ilgilendiren ekonomik büyüme sorunlarının başında "Orta Gelir Tuzağı" (OGT) gelmektedir. Dünya bankası tarafından oluşturulan kişi başına milli gelir sınıflandırmasına göre, orta gelir grubuna ulaşmış ekonomilerin söz konusu düzeyi aşamayıp bu grupta takılı kalması ve gelişmiş ekonomiler düzeyine ulaşamaması OGT olarak ifade edilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye ile seçilmiş üst gelirli ülke örnekleri üzerinden, yakınsama yöntemi ve çeyreklik veriler kullanılarak oluşturulan zaman serisi analizleriyle 1996Q1-2019Q1 dönemi incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin yıllardır karşı karşıya kaldığı OGT durumuna dikkat çekmek, Türkiye'nin kişi başına düşen gelir seviyesini seçilmiş gelişmiş ülkeler seviyesine nasıl çıkarabileceği konusunu ve OGT ile mücadelede etkili olabilecek ekonomik ve sosyal göstergeleri incelemektir. Yakınsama analizi çerçevesinde, seçilmiş olan ülkelerin başlangıçtaki kişi başına düşen gelir seviyelerini baz alınan dönem boyunca yükselttikleri saptanmıştır. Ülkelerin bireysel performanslarının incelendiği birim kök testi analizleri itibariyle Türkiye'nin 2005Q1 öncesi dönemden 2009Q1 dönemine kadar Güney Kore'ye yakınsadığı; 2009Q1'den 2019Q1'e kadar olan süreçte ise Güney Kore'den ıraksadığı tespit edilmiştir. Zaman serisi analizi sonuçları, Türkiye'nin mevcut ekonomik yapısının, Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerinin ve beşerî sermaye gibi faktörlerinin gelişmiş ülkeleri yakalayabilmede elverişli olmadığını ve OGT'ye yakalandığını göstermektedir. Analiz bulguları itibariyle Türkiye'nin, yeni global ekonomide ortaya çıkan fırsatları değerlendirebilmesi için OGT ile mücadelede özgürlük, adalet, inovasyon, eğitim gibi alanlarda köklü yapısal reformları ivedilikle hayata geçirmesi gerektiği, aksi takdirde Güney Kore'nin ve Yunanistan'ın sergilemiş olduğu büyüme trendine girebilmesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Orta Gelir Tuzağı, Yakınsama ve Zaman Serisi Analizi