Ekonomik kompleksitenin doğrudan yabancı yatırımlar üzerindeki etkisi: Çok boyutlu panel veri analizi

Ekonomik kompleksite, ülkelerdeki üretilen ürün çeşitliliğinden yola çıkılarak tanımlanan, Dünya ülkeleri arasındaki gelişmişlik seviyeleri farkını açıklamada yardımcı olan ve ülkelerin ürettikleri ürünlerin üzerindeki baskınlığını ifade eden bir kavramdır ve en önemli belirleyicisi sofistike bilgi gerektiren ürün üretebilme kabiliyetidir. 1960'lı yıllarda, pazar büyüklüğünün önemi, doğal kaynaklar veya ucuz işgücü gibi faktörler doğrudan yabancı yatırımlar için bir belirleyiciyken, 1980'li yıllardan sonra yatırım yapmak isteyen çok uluslu şirketler için üretim becerileri ve teknolojiyi bünyesinde barındıran ülkeler cazibe merkezi haline gelmiştir. Bu doğrultuda ekonomik kompleksite ile doğrudan yabancı yatırımlar arasında bir ilişki olması da muhtemel görünmektedir. Bu çalışmanın amacı ekonomik kompleksitenin doğrudan yabancı yatırım üzerindeki etkilerini dünya ülkelerinin gelir seviyelerini göz önüne alarak çok boyutlu panel veri analizi yöntemi ile analiz etmektir. Çalışmada farklı coğrafi bölge ve gelir düzeylerinden 127 ülkenin Ekonomik Kompleksite Endeksi, net doğrudan yabancı yatırım akımları ve kontrol değişken olarak da kişi başına gelir verileri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre ekonomik kompleksite ve doğrudan yabancı yatırım arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Doğrudan Yabancı Yatırımların (DYY) artışı, birçok faydayı da beraberinde getirmektedir. Özellikle dışa bağımlı ekonomiler yapıları nedeniyle makroekonomik ve finansal kırılganlıklara daha açık hale gelmektedir. Bu kırılganlığı en aza indirmenin yollarında birisi de DYY düzeyini artırmaktır. Çalışma ekonomik kompleksite düzeyini artırmaya yönelik girişimlerin, hem ülkenin iç ekonomisini ve refahını olumlu yönde etkileyen doğrudan yatırımların akışlarının artırabileceğini hem de küresel rekabette iyi seviyelere çıkabilmek için yüksek teknolojili ürün ihracatının gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu yönde ilerlemek istenen politika yapısı, beşerî sermayenin geliştirilmesi amacıyla eğitim ve mesleki eğitim yatırımı, kurumsal altyapının geliştirilmesi, geliştirme girişimlerinin teşvik edilmesi, fikri mülkiyet haklarının korunması ve yüksek teknolojili üretim yapan sektörlerin artırılması gibi girişimlerin hayata geçirilmesidir.