El dokuması Uşak halılarının günümüz makine halılarına uygun yorumlanması

Türkler yaşadığı her bölgede kültürel ve sanatsal değerlere imza atmış, kendi kültür ve yaşam anlayışını da zenginleştirmiştir. Uzun yıllar boyu göçebe yaşam tarzını benimsemiş olan Türkler için dokumanın her çeşidi her zaman hayatî bir değere sahiptir. Türklerin farklı amaçlar için ürettikleri dokumalar, gittikleri her yerde derin izler bırakmasına sebep olmuştur. Bunlardan en önemlisi ise halı dokumalarıdır. Türkler için dokuma, yerleşik hayata geçtikten sonra da hep kıymetli kalmıştır. Anadolu topraklarının neredeyse tamamında dokumacılık yapılmakta ve yapılan yöreye has özelliklerle anılmaktadır. Uşak da bu yörelerden birdir. Uşakta dokunan ve kendine ait bir desen, tasarım, kompozisyon, renk, malzeme anlayışı olan halılar önceleri günlük kullanım için dokunurken, yabancılar tarafından halıların güzelliği ve değeri fark edilmiş ve dünyaya açılma yolu başlamıştır. Uşak ili konum itibariyle liman yolu ve ticaret kervanlarının geçtiği yolların kesiştiği bölge üzerinde bulunması sebebiyle göz önünde bulunan bir il olmuştur. Uşakta dokunan halılar dünyanın her yerine ihraç edilmiş, yüzyıllar boyu değerini korumuştur. Kültürel ve ekonomik açıdan önemli bir döneme damgasını vuran el dokuması Uşak halılarının etkisi aradan geçen uzun yıllar içinde azalsa da günümüzde tüm dünyada önemini sürdürmeye devam etmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte halılar makinede dokunmaya başlamış ve ülkemiz için halıcılık sahip olduğu değeri korumaya devam etmiştir. Bu tezde değerli el dokuması Uşak halılarının özellikleri incelenerek günümüz makine halıcılığına uyarlanması ve daha güncel bakış açısıyla farklı bir yorum getirilmesi amaçlanmıştır. Dört bölümden oluşan bu tezin ilk bölümünde; Uşak ili tarihi, sosyolojik ve kültürel yapısı anlatılmıştır. İkinci bölümde halının tanımı yapıldıktan sonra Türk halıcılığı tarihi özetlenmiştir. El dokuması uşak halıları özellikleri, kullanılan malzeme, tasarım özellikleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde makine halıcılığının dünya ve ülkemizdeki tarihi hakkında bilgi verilmiş, makine halıcılığında Gaziantep'in yeri ve önemi anlatılmış, kullanılan halı makineleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise bu bilgiler ışığında el dokuması Uşak halılarından yola çıkarak günümüz makine halısına uygun yeni tasarımlar yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Halı, Uşak, El Dokuma, Makine, Tasarım