Elazığ kent merkezinin tektoniği,depremselliği ve mikrobölgelemesi

Bu çalışmada Elazığ kent merkezi ve civarının ayrıntılı jeolojik, tektonik ve depremsellik özellikleri ortaya konulmuştur. Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nde kalan inceleme alanını merkez kabul eden, yaklaşık 150 kilometrelik bir bölgenin 1/100.000 ölçeğinde tektonik haritası yapılmıştır. İnceleme alanı ve yakın çevresinin, 1/25.000 ölçeğinde jeoloji ve tektonik haritası yapılarak, yapısal, jeolojik, jeomorfolojik özellikleri belirlenmiştir. İnceleme alanında ve çevresinde meydana gelen tarihsel ve aletsel dönem depremlerine ait verileri derlenerek, sismik risk hesaplamaları yapılmıştır. 1/25.000 ölçeğinde faylar haritalanmış, fay düzlemleri tespit edilerek, bu düzlemlere ait kinematik analizler yapılarak fayların karakterleri belirlenmiştir. İnceleme alanına ait zeminin mühendislik özellikleri belirlenerek, VS30, VP/Vs oranı, zemin hâkim titreşim periyotu, zemin büyütmesi haritalar hazırlanmıştır. Deprem-azalım ilişkisi bağıntıları kullanılarak, inceleme alanı çevresindeki faylarda meydana gelebilecek depremlerin, Elazığ kent merkezinde oluşturacağı depremsellik büyüklükleri hesaplanmıştır. Elazığ kent merkezi ve çevresi, Akpazar-Elazığ-Yeşilyurt Fay Zonu içinde kalan faylar tarafından şekillendirilmiştir. İnceleme alanı merkez kabul eden yarıçapı 50 kilometre alanda,113 yıllık süre içinde 63 deprem meydana gelmiş ve en büyük deprem M=6,9'dur. Yarıçapı 100 kilometre alan içinde, 142 deprem meydana gelmiş ve en büyük deprem M=7,2'dir. Elazığ kent merkezinde maksimum havza dolgusunun kalınlığını yaklaşık 500–550 metre olarak belirlenmiştir. Elazığ kent merkezi genelinde yapılan çalışma sonucunda, VS30 dalga hızı 274 m/sn ile 746 m/sn arasında değişmekle birlikte, havzanın içinde ve kenarlarında VS30 dalga hızı 300 m/sn ile 400 m/sn arasında değişen hızlara sahiptir. İnceleme alanında yerel zemin sınıfı Z4 olarak kabul edilebilir. İnceleme alanındaki elde edilen zemin büyütme değerleri, 1,30-2,40 arasında değişmektedir. Bu verilere göre orta tehlike (B) grubunda yeralmaktadır. İnceleme alanı için en büyük risk, Elazığ Fay Zonu içinde yer alan uzunluğu 18 kilometre olan fay oluşturmaktadır. Bu fay parçasında maksimum deprem büyüklüğü olan M=6,8'lik deprem meydana gelirse, bu depremin süresi t=23,23 sn ve inceleme alanı olan Elazığ kent merkezindeki şiddet değeri IX olacaktır. Bu depremin inceleme alanında oluşturacağı yatay yer ivmesi değeri 0,467g (467 cm/sn2)'dir. 17 Ağustos 1999 Kocaeli Depremi'nde Adapazarı Ovası'nda meydana getirmiş olduğu ivme değeri 0,41g (410cm/sn2)'dir.