Endüstri 5.0 platformları için blokzincir tabanlı akıllı kitlesel özelleştirme yöntemlerinin geliştirilmesi

Bilim ve teknolojide yaşanan gelişmeler, genel itibariyle insanların yaşam standardını yükseltmeyi hedeflemektedir. Bugün üretim sektöründe gelinen nokta da temel olarak kişiye özel hizmet ve üretim modelleri benimsenmektedir. Kişiye özel üretim kavramı kitlesel özelleştirme olarak adlandırılmakta ve günümüz sanayi dünyasında giderek yaygınlaşmaktadır. Mevcut durumda kısıtlı sayıda firma tarafından uygulanan bu üretim modelinde, bir seri üretim bandındaki ürünler kişilerin ihtiyaç, zevk ve isteklerine göre yeniden şekillendirilebilmektedir. Fakat bu yapıdaki üretim modelinin uygulanabilirliği pratikte oldukça zordur. Bu durumun temel sebeplerinden birisi taraflar arasındaki güvenlik, iletişim ve iş birliğidir. Ek olarak bu üretim modelinde karşılaşılan diğer problemler ise sırasıyla hız ve zamandır. Günümüzde dikkat çeken bir diğer teknoloji blok zincirdir. Blok zincir teknolojisi üçüncü taraflara ihtiyaç duymadan kişi, kurum veya kuruluşlar arasında güvene dayalı iletişim imkânı sağlayan oldukça önemli bir protokoldür. Temel olarak akıllı kontratlar adı verilen küçük bilgisayar programları aracılığıyla taraflar arasında iş ispatına dayalı olarak varlık transferleri gerçekleştirilebilmektedir. Ayrıca bu işlemlerin çok küçük komisyonlar ile sağlanabilmesi, blok zincir teknolojisini günümüz dünyasında oldukça popüler bir hale getirmektedir. Gerçekleştirilen bu tez çalışmasında, blok zincir teknolojisi kullanılarak kitlesel özelleştirme konusunda yaşanan bazı problemlerin giderilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, öncelikli olarak blok zincir tabanlı çeşitli örnek uygulamalar geliştirilmiş (kripto varlık oluşturma, tasarım ve üretim modelleme, üretimde optimizasyon, lojistik yönetimi) ve bir kitlesel özelleştirme sistemi için gerekli olabilecek temel modüller oluşturulmuştur. Tez çalışmasının son aşamasında ise HyperLedger Fabric platformu kullanılarak müşteri, tasarımcı, tedarikçi ve üreticiyi bir araya getiren bir blok zincir uygulaması geliştirilmiştir. Bu uygulama ile kitlesel özelleştirme de yer alan taraflar arasında akıllı kontratlar kullanılarak bir ilişki oluşturulmuştur. Lokal olarak geliştirilen bu uygulama daha sonrasında web ortamına taşınmış ve test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar blok zincir teknolojisinin kitlesel özelleştirme de yaşanan temel problemleri (güvenlik, iş birliği ve iletişim) büyük oranda çözebileceğini göstermiştir.