Endüstriyel miras olarak İzmit Çuha Fabrikası

Türkiye'de yaklaşık son 20 yıldır "Endüstriyel Miras" kavramı giderek artarak önem arz etmekte olup, atıl kalan endüstriyel alanların kent peyzajına katılması için dönüşüm projeleri hazırlanmaktadır. Bu çalışma, 1844 yılında, İzmit'te devlet eliyle kurulan, zamanla yaşanan depremler, bombalanma, vandalizm ve hatalı müdahaleler nedeniyle işlevsizleşerek doğal yok olma sürecine girmiş olan İzmit Çuha Fabrikası yapılarının güncel mimari durumlarının belgelenmesi, UNESCO Dünya Mirası Listesine alınması için girişimlerde bulunulması ve PROMETHEE II yöntemi uygulanarak yapılara yeni işlev önerileri getirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda, sekiz bölümden oluşan çalışmada; öncelikle endüstri mirası ve endüstri arkeolojisi kavramları irdelenmekte ve endüstri mirası konusunda çalışmalar yapan kurumlar tanıtılmaktadır. Çalışma alanının coğrafi özellikleri, tarihi gelişimi, sahip olduğu miras değerleri bakımından incelenmekte ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınması için listede bulunan benzer yapılar değerlendirilmektedir. İstanbul II Numaralı KTVKK tarafından korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli olan İzmit Çuha Fabrikası yapılarının (Bedesten, Dokuma Atölyesi, Bacalı Ambar, Dehliz, Hidroelektrik Santrali, Su Deposu, Av Köşkü ve tescilli ağaçlar) güncel mimari durumları, Kartepe Belediyesi arşiv verilerinden yararlanılarak aktarılmaktadır. Türkiye ve dünyadan dönüşümü gerçekleşmiş olan yedi örnek endüstri mirası seçilerek, söz konusu alanların ilk kurulumundan, yok olma evresine geçişleri, sonrasında ise hangi işlevlere büründükleri tanımlanmıştır. Son olarak çok değişkenli karar verme yöntemlerinden AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi) kullanılarak çalışma kapsamında belirlenen kriterlerin ağırlıkları belirlenmiş, PROMETHEE II yöntemi ile kriterlere göre yapıların tam sıralaması yapılmıştır. Müze ve Sanat Merkezi'ne dönüştürülmesi kapsamında yapıların işlevleri (Sosyo-Kültürel Merkez, Konser Salonu/Sanat Galerisi, Sergi Salonu, Kütüphane, Ofis Binası, Müze) tanımlanmış, sonuç olarak Bedesten yapısının potansiyel işlevlere en uygun yapı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda, sekiz bölümden oluşan çalışmada; öncelikle endüstri mirası ve endüstri arkeolojisi kavramları irdelenmekte ve endüstri mirası konusunda çalışmalar yapan kurumlar tanıtılmaktadır. Çalışma alanının coğrafi özellikleri, tarihi gelişimi, sahip olduğu miras değerleri bakımından incelenmekte ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınması için listede bulunan benzer yapılar değerlendirilmektedir. İstanbul II Numaralı KTVKK tarafından korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli olan İzmit Çuha Fabrikası yapılarının (Bedesten, Dokuma Atölyesi, Bacalı Ambar, Dehliz, Hidroelektrik Santrali, Su Deposu, Av Köşkü ve tescilli ağaçlar) güncel mimari durumları, Kartepe Belediyesi arşiv verilerinden yararlanılarak aktarılmaktadır. Türkiye ve dünyadan dönüşümü gerçekleşmiş olan yedi örnek endüstri mirası seçilerek, söz konusu alanların ilk kurulumundan, yok olma evresine geçişleri, sonrasında ise hangi işlevlere büründükleri tanımlanmıştır. Son olarak çok değişkenli karar verme yöntemlerinden AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi) kullanılarak çalışma kapsamında belirlenen kriterin ağırlıkları belirlenmiş, PROMETHEE II yöntemi ile kriterlere göre yapıların tam sıralaması yapılmıştır. Müze ve Sanat Merkezi'ne dönüştürülmesi kapsamında yapıların işlevleri (Sosyo-Kültürel Merkez, Konser Salonu/Sanat Galerisi, Sergi Salonu, Kütüphane, Ofis Binası, Müze) tanımlanmış, sonuç olarak Bedesten yapısının potansiyel işlevlere en uygun yapı olduğu sonucuna varılmıştır.