Endüstriyel yapıların yeniden işlevlendirilme tasarım kriterleri ve İstanbul örneği

Yapılar insanların kullanımları için yapılmışlardır. Kullanılmayan yapılar var oluş nedenini yitirmişlerdir. Bu nedenle kullanılmayarak terk edilen yapılar zaman içerisinde harap olma tehlikesi altındadırlar. Teknolojik, sosyal ve kültürel bir takım gelişmelerin getirdiği değişimlerin sonucunda güncelleştirme yapılmadığı takdirde, bu değişimlere ayak uyduramayan standart altı kalan yapılar yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadırlar. Toplumsal bellekte yer etmiş, kültürel kimliğin, mirasın oluşmasında ve sürekliliğinde, kültürel-tarihi değer taşıyan yapılar yaşanan değişimler sonucunda bu yeni kültürel kimliğe adapte olabilmek için dönüşüm geçirmek zorunda kalmaktadırlar. Bu dönüşümde ise kültürel değerlerin korunarak yeniden hayata kazandırılmasında, yeniden işlevlendirme sürecine toplumsal değeri dolayısı ile gereken önem verilmelidir. Bir dönemin yaşantısının ve üretim sürecinin fiziksel mekana yansıması olan endüstriyel yapılar, taşıdıkları teknik bilgi, yapıldıkları döneme ait sosyal, kültürel ve mimari özellikleri dolayısıyla endüstriyel miras olarak adlandırılmaktadırlar. Endüstriyel miras ait yapılar, işlev yitirme süreçlerinin ardından hızla yok olmaya başlamış ve sahip oldukları değerleri kaybetme riski altında kalmışlardır. Bu bağlamda, endüstriyel yapı ve alanlarının yeniden değerlendirilmesi ihtiyacı ve aciliyeti açıktır. Ülkemizde Osmanlı Döneminde yapılmış endüstriyel miras kapsamında bulunan 256 adet endüstri yapısından sadece 43 adeti günümüze ulaşabilmiştir. Bunların büyük bir çoğunluğunun İstanbul'da bulunması bağlamında inceleme alanı olarak İstanbul seçilmiştir. Endüstriyel miras yapıların yeniden işlevlendirilmesi sürecinin araştırma konusu olarak seçilmesinde önemli noktalardan biri dönüşüm kriterlerinin tespit edilmesi gerekliliği olmuştur. Bu doğrultuda yeniden işlevlendirilen endüstriyel miraslarımız için bazı değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. Tez kapsamında İstanbul?da yeniden işlevlendirilmiş korunmaya değer endüstri yapıları örneği olarak Tuz Ambarı ve Bakırköy İspirtohane ve Kültür Merkezi seçilmiş ve belirlenen tasarım kriterleri bağlamında değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yeniden İşlevlendirme,Endüstriyel Miras, Tasarım Kriterleri, İstanbul'daki Endüstriyel Miras