Enerji fiyatlarındaki oynaklığın Borsa İstanbul şirketlerinin pay getirileri üzerindeki etkisinin araştırılması

Enerji piyasaları, bir ülkenin ekonomik ve toplumsal gelişiminin önemli unsurlarından biridir. Enerji, yaşamın her alanında olduğu gibi tarım, imalat, ulaştırma, kamu hizmetleri gibi birçok ekonomik sektörde de yaygın olarak kullanılmaktadır. Enerji fiyatları, bir şirketin genel üretim maliyetlerini etkilemektedir. Üretim maliyetlerindeki değişikliğin ise şirketlerin pay fiyatlarını etkilediği varsayılmaktadır. Bu çalışmada birincil enerji kaynaklarından biri olan kömür enerjisi ile ikincil enerji kaynaklarından biri olan elektrik enerjisi ele alınmıştır. İmalat sektörü, enerji tüketiminde en fazla paya sahip sektörlerden biri olduğu için örneklem olarak seçilmiştir. Çalışmada elektrik ve kömür fiyatlarındaki oynaklığın sanayi sektörü endeks getirileri üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışmada yer alan veriler, Ocak 2009 ile Aralık 2020 yılları arasındaki dönemi kapsamaktadır. Bu çalışmada elektrik ve kömür fiyatlarındaki oynaklık ARCH (Autoregressive Conditional Heteroskedasticity) sınıfı modeller ile modellenmiştir. BİST sanayi sektörü endeks getirilerinin bağımlı değişken olarak yer aldığı regresyon modelinde, elektrik ve kömür fiyat oynaklık katsayılarının istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığı araştırılmıştır. Elektrik ve kömür fiyatlarındaki oynaklığın BİST gıda ve içecek (XGIDA), BİST kimya petrol plastik (XKMYA) ve BİST tekstil ve deri (XTEKS) endeks getirileri üzerindeki etkisini gösteren modeller incelendiğinde elektrik ve kömür fiyat oynaklık katsayılarının istatistiksel olarak anlamsız olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elektrik ve kömür fiyatlarındaki oynaklığın BİST orman kağıt basım (XKAGT) ve BİST metal eşya, makine (XMESY) endeks getirileri üzerindeki etkisini gösteren modellerde ise elektrik fiyat oynaklık katsayısının istatistiksel olarak anlamlı olduğu fakat kömür fiyat oynaklık katsayısının istatistiksel olarak anlamsız olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elektrik ve kömür fiyatlarındaki oynaklığın BİST taş toprak (XTAST) endeks getirisi üzerindeki etkisini gösteren model incelendiğinde elektrik ve kömür fiyat oynaklık katsayılarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Elektrik ve kömür fiyatlarındaki oynaklığın BİST metal ana (XMANA) endeks getirisi üzerindeki etkisini gösteren modelde kömür fiyat oynaklık katsayısının istatistiksel olarak anlamlı olduğu fakat elektrik fiyat oynaklık katsayısının istatistiksel olarak anlamsız olduğu belirlenmiştir.