Engelli çocuk hakları ve devletlerin pozitif yükümlülükleri

Engelli çocuklar, hakka erişme noktasında yaşadıkları yoğun güçlük nedeniyle çoklu dezavantaja sahip bir grubu oluşturmaktadır. Dünya üzerinde gerek çocukların gerek engellilerin haklarını insan hakları temelli bir çerçevede düzenleyen belgeler oldukça yakın tarihte oluşturulmaya ve kabul edilmeye başlanmıştır. Tezin ilk bölümünde öncelikle Antik Yunan'da oluşmaya başlayan engelli çocuklar hakkındaki düşüncelerin nasıl Nazi Almanyası'nda fiile dönüştüğü ve günümüzdeki sürece geldiği ele alınmıştır. Ayrıca uluslararası belgelerde engelliliğe ve çocukluğa ilişkin yapılan tanımlamalar incelenmiştir. Çocuk engelliliğine ilişkin temel kavramlar, ilkeler, haklar ve yükümlülükler ise tezin ikinci bölümünü oluşturmaktadır. Bu başlık altında engelli çocukların haklarını sağlamak için önemli yere sahip olan ve tezin konusu ile ilgili her hakkın temelini teşkil eden erişilebilirlik, makul uyumlaştırma ve evrensel tasarım kavramları da ayrıca ele alınmıştır. Engelli çocukların eğitim, sağlık, ayrımcılığa uğramama gibi haklarının yanında özgür bir ortamda kaliteli bir gelişim gösterebilmeleri için sahip olmalarının sağlanması gereken başkaca pek çok hakları olduğu kuşkusuzdur. Günümüzde hala gerek mevzuat hükümlerinde gerekse uygulamada üzerinde pek durulmayan düşünce ve ifade hürriyeti, oyun hakkı, siyasal katılım hakkı, bağımsız yaşama hakkı gibi haklar da bu başlık altında ulusal ve uluslararası düzenlemeler ışığında incelenmiş ve engelli çocuğun bu haklara erişiminde yaşayabileceği sorunlar uluslararası düzenlemeler ışığında ele alınmıştır. Tezin üçüncü bölümünde ise insan hakları alanında yapılan düzenlemeler ile devletlere verilen yükümlülüklerin yerine getirilmesinin izlenmesi hususunda oluşturulan denetim mekanizmalarına yer verilmiş, sözleşmelerinde özel olarak engelli çocuklara yer veren denetim organları olan Engelli Hakları Komitesi ve Çocuk Hakları Komitesi daha detaylı olarak ele alınmıştır.