Epilepsili bireylerde öz yönetimin epilepsi ataklarına etkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı; epilepsili bireylerin öz yönetim düzeylerini belirlemek ve öz yönetimin epilepsi ataklarına etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışmanın örneklemini bir üniversite hastanesinin nöroloji polikliniğinde takip ve tedavileri yapılan, yaş ortalaması 38,36±14,46 yıl olan 103 epilepsili birey oluşturdu. Veriler; Hasta Tanılama Formu ve Epilepsi Öz Yönetim Ölçeği ile yüz yüze görüşme yöntemiyle toplandı. Verilerin istatistiksel analizinde T testi ve Mann Whitney U testleri kullanıldı. Bulgular: Epilepsili bireylerin %28,2'sinin son bir yılda nöbet geçirmediği, %55,3'ünün en son bir ay içinde nöbet geçirdiği belirlendi. Epilepsi Öz Yönetim Ölçeği toplam puan ortalaması 108,76 ± 14,61'dır. Ölçek alt boyut puan ortalamaları ise; ilaç yönetimi 23,81±0,39, bilgi yönetimi 17,41±0,52, güvenlik yönetimi 10,80±0,27, nöbet yönetimi 31,60±0,47 ve yaşam tarzı 25,11±0,49'dur. Son bir yıl içerisinde epilepsi atağı geçiren ve geçirmeyen bireyler arasında Epilepsi Öz Yönetim Ölçeği alt boyut puanlarından; ilaç yönetimi, bilgi yönetimi, güvenlik yönetimi ve yaşam tarzı puanları açısından anlamlı fark bulunmazken, nöbet yönetimi puanları açısından anlamlı fark bulundu. Epilepsi atağını son bir ay içinde geçiren ve bir aydan daha fazla zaman öncesinde geçirenler arasında Epilepsi Öz Yönetim Ölçeği alt boyut puan ortalamalarından; bilgi yönetimi, güvenlik yönetimi, nöbet yönetimi ve yaşam tarzı puanları açısından anlamlı fark bulunmazken, ilaç yönetimi puanları açısından anlamlı fark bulundu. Sonuçlar: Epilepsili bireylerde nöbet yönetimi ve ilaç yönetiminin epilepsi atak sıklığını kontrol altına almada etkili olduğu sonucuna varıldı. Bu sonuçlar doğrultusunda; epilepsili bireylerin öz yönetim davranışlarının değerlendirilmesi ve bu davranışları arttıracak eğitimlerin planlanması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Epilepsi, epilepsi atağı, epilepsi öz yönetim ölçeği.