Erendiz Atasü ve Remzi Çayır bağlamında modernleşme, demokrasi ve cumhuriyet tartışmaları

Kapitalist gelişmeden bağımsız olmayan modernlik, özgürleşme modernliği ve teknoloji modernliği olmak üzere iki şekilde gelişmişti. Özellikle Fransız Devrimi'nden sonra teknoloji modernleşmesi özgürleşme modernleşmesinin önüne geçerek onu gölgede bırakmıştı. On dokuzuncu yüzyıl ve yirminci yüzyılın büyük bir bölümü teknoloji modernliğinin ve kapitalizmin amblem ideoloji olan liberalizmin değerlerinin egemenliğinde geçmişti. Fakat 1968 Devrimi, teknoloji modernliğine meydan okuyarak özgürleşme modernliği için yeniden bir umut ışığı yakmıştır. On sekizinci yüzyılda başlayan Osmanlı modernleşmesi, on dokuzuncu yüzyılda hız kazanarak devam etmişti. Osmanlı modernleşmesinin öncülüğünü yapan batıcı-laik modernleştirici bürokrasi, 1876 anayasal hareketi ve 1908 Devrimi ile Osmanlı devletine Batı'dan örnek alınan liberal değerleri ve liberal devlet değerlerini yerleştirmeye çalışmıştı. Cumhuriyet rejimini kuran elit farlı yanları olmakla birlikte büyük oranda bu batıcı-laik bürokrasinin devamıydı. Bu bürokratik geleneğin devlet eliyle burjuvazi yaratma düşüncesi ve batılılaştırma çabaları, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurulmasından sonra da büyük bir hızla devam etmişti. Cumhuriyet modernleşmesinin "batılı-ulusal-seküler toplum/devlet" yaratma fikri II. Dünya Savaşı'ndan sonra büyük oranda tamamlandığı için, bundan sonraki süreçte cumhuriyetçi modernleşmenin ya da Kemalizm'in yerini muhafazakâr modernlik almıştı. Anahtar Kelimeler: Modernleşme, Modernlik, Osmanlı Modernleşmesi, Cumhuriyet Modernleşmesi, Muhafazakâr Modernlik.