Ergenin sosyal yetkinlik beklentisini yordayan bazı değişkenler

3ÖZETERGENİN SOSYAL YETKİNLİK BEKLENTİSİNİ YORDAYANBAZI DEĞİŞKENLEREmine AKKAPULUYüksek Lisans Tezi; Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman:Yard. Doç. Dr. Mehmet BİLGİNHaziran 2005, 95 sayfaBu araştırma, ergenlerin; anne-babalarına ve arkadaşlarına bağlılık, problemçözme becerileri, öğrenilmiş güçlülük ve anne-babalarının evlilik uyumlarını algılamadüzeyleri ile anne-babalarının evlilik uyumları ve annelerinin kişilerarası ilişkileregirme düzeylerinin sosyal yetkinlik beklentisi düzeylerini ne oranda yordadığınıincelemek amacıyla yapılmıştır.Uygulamalar, 2003-2004 Eğitim-Öğretim Yılında Yüreğir Atatürk Lisesi'ndeöğrenim görmekte olan ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 194 ergen ve onlarınanneleri üzerinde yapılmıştır.Araştırmada; ergenlerin sosyal yetkinlik beklentisi düzeylerini ölçmek amacıyla?Sosyal Yetkinlik Beklentisi Ölçeği Ergenlik Formu (SYBÖ-E)?, anne-babalarınabağlılıklarının bilişsel ve duyuşsal boyutlarını ölçmek amacıyla ?Anne-Baba BağlılıkÖlçeği (ABBÖ)?, arkadaşlarıyla arasındaki bilişsel-duyuşsal bağlılığın boyutlarınıölçmek amacıyla ?Arkadaş Bağlılık Ölçeği (ABÖ)?, anne-babaların evlilik uyumdüzeylerini ölçmek amacıyla ?Evlilikte Uyum Ölçeği (EUÖ)? annelerin kişilerarasıilişkilerini ölçmek amacıyla Kişilerarası İlişkiler Ölçeği (KİÖ), ergenlerin,problemçözmede kendine güvenini, bireysel kontrol duygusunu ve yaklaşım biçiminideğerlendirmek amacıyla ?Problem Çözme Envanteri (PÇE)?, stres yaratan durumlarkarşısında bireyin kullanabileceği bilişsel stratejilerden ne ölçüde yararlandığını vekendini denetleme becerilerini ölçmek amacıyla ?Rosenbaum'un Öğrenilmiş Güçlülük4Ölçeği (RÖGÖ)? ve ergenlerin anne-babalarının evlilikte yaşadıkları mutluluk veuyumu nasıl algıladıklarına yönelik değerlendirme yapabilmek amacıyla ?AlgılananEvlilik Uyumu Anketi? kullanılmıştır.Ayrıca araştırma kapsamında; 2003-2004 Eğitim-Öğretim Yılında AtatürkLisesi'ne devam 236 kişilik örneklem grubunda SYBÖ-E, ABBÖ, ve ABÖ'nin geçerlikve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırma kapsamında yapılan geçerlik-güvenirlikçalışmalarında SYBÖ-E, ABBÖ ve ABÖ ölçeklerinin benzer ölçekler geçerliğine OfferBenlik İmgesi ölçeğiyle olan korelasyonuna bakılmış ve aralarında anlamlı düzeydeilişkiler olduğu bulunmuştur. Ölçeklerin güvenirlik değerlerine ise cronbach alfagüvenirlik katsayısı, madde-toplam puan korelasyonları, testi yarılama ve test-tekrarıyöntemlerine göre bakılmış ve anlamlı ilişkiler elde edilmiştir. Elde edilen değerlerinölçeklerin geçerlik ve güvenirliğini desteklediği saptanmıştır.Aşamalı Regresyon Analizi sonucunda ergenlerin sosyal yetkinlik beklentisidüzeylerini yordayan değişkenlerin açıklanan toplam varyansa olan katkılarına göresırasıyla öğrenilmiş güçlülük, problem çözme becerisi, algılanan evlilik uyumu,arkadaşlara bağlılık düzeyi, annelerin kişiler arası ilişkilere girmedeki besleyici ilişkitarzı düzeyleri ve anne-babaya bağlılık değişkenlerinin olduğu saptanmıştır. Yordayıcıaltı değişkenin ergenlerin sosyal yetkinlik beklentisi düzeyi puanlarında gözlenentoplam varyansın % 58.3'ünü açıkladığı belirlenmiştir. Ergenin sosyal yetkinlikbeklentisi düzeyini yordamada öğrenilmiş güçlülüğün varyansa olan katkısı %29.3,problem çözme becerisinin %16.3, algılanan evlilik uyumunun %5.7, arkadaşlarabağlılık düzeyinin %4.2, besleyici ilişki tarzı düzeyinin %1.5 ve anne-babaya bağlılıkdeğişkeninin %0.9 olduğu tespit edilmiştir. Ancak analiz sonucunda ergenlerin anne-babalarının evlilik uyumları ve annelerinin kişiler arası ilişkilerde kullandıklarızehirleyici ilişki tarzı düzeylerinin, ergenlerin sosyal yetkinlik beklentilerinin anlamlıyordayıcıları olmadığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Sosyal yetkinlik beklentisi, ergen