Ergenlere yönelik ADDT (Akılcı Duygusal Davranışçı Terapi) yaklaşımı temelli mobil uygulama geliştirilmesi ve uygulamanın iletişim becerisi, bilişsel esneklik ve akılcı olmayan inançlar üzerine etkisi

Amaç: Bu araştırmanın amacı ergenlere yönelik ADDT temelli mobil uygulama geliştirmek ve uygulamanın iletişim becerileri, bilişsel esneklik ve akılcı olmayan inançlar üzerindeki etkisini incelemektir. Yöntem: Araştırmada nicel ve nitel analizlerin bir arada kullanıldığı karma desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunu iki grup (deney grubu ve kontrol grubu) ve üç ölçüm (ön test, son test ve izleme) olarak tasarlanmış yarı deneysel desen oluşturmuştur. Çalışmanın bağımsız değişkenini ergenlere yönelik geliştirilen Think In mobil uygulamasının uygulanması, bağımlı değişkenlerini ise ergenlerin iletişim becerileri, bilişsel esneklik ve akılcı olmayan düzeyleri oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, 2023-2024 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde yüz yüze eğitime devam eden gönüllü lise öğrencilerinden -rastgele- oluşturulmuştur. Çalışma grubu deney grubunda 9, kontrol grubunda 8 olmak üzere toplam 17 kişiden oluşmuştur. Çalışma grubuna uygulama öncesinde (ön-test), uygulama sonrasında (son-test) ve uygulama tamamlandıktan 4 hafta sonra (son-test) "İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Mantıksız İnançlar Ölçeği-Ergen Formu" uygulanmıştır. Deney grubu, araştırma kapsamında geliştirilen mobil uygulamayı telefonlarına indirip uygulamış, kontrol grubuna herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Elde edilen verilerin analizinde öncelikle verilerin normal dağılımı için basıklık, çarpıklık ve Shapiro Wilk anlamlılık değerleri incelenmiştir. Varyans homojenliği için Levene testi, küresellik varsayımı için Mauchly Küresellik Testi uygulanmıştır. Deney ve kontrol gruplarının ön test puanlarını karşılaştırmak için Bağımsız Gruplar T-testi analizi yapılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının ön test ve son test puanların değişkenler açısından karşılaştırmak için Karma Ölçümlü İki Yönlü ANOVA kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda fenomenolojik desen tercih edilmiştir. Nitel verilerin elde edilmesi için araştırmacı tarafından deneysel çalışmanın tamamlanmasının ardından uygulamayı tamamladıktan sonraki bir hafta içinde deney grubu katılımcılarıyla yarı yapılandırılmış bireysel görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen nitel veriler tümevarımsal analiz çerçevesinde betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmada elde edilen nicel bulgular ergenlere yönelik geliştirilen ADDT temelli mobil uygulamanın ergenlerin iletişim becerileri, bilişsel esneklik ve akılcı olmayan inanç düzeylerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Araştırmada elde edilen nitel bulgular, uygulama tamamlandıktan sonra deney grubu ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşme analizlerinde; katılımcıların kendini tanıma, iletişim becerilerinde olumlu değişim, duygu kontrolü, esnek düşünme, akılcı ve akılcı olmayan inançları tanıma ve düşünceleri sınıflandırma konularında yeni beceriler kazandıklarına ilişkin görüşlere sahip olduklarını göstermiştir. Sonuç ve Öneriler: Araştırmadan elde edilen nicel bulgular, geliştirilen uygulamanın ergenlerin iletişim becerisi, bilişsel esneklik ve akılcı olmayan inançları üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını göstermiştir. Ancak deney grubu katılımcıları ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen nitel bulgular, katılımcıların öz farkındalıklarının artması, düşünce süreçlerini kontrol etmeleri, olumsuz duygularla başa çıkabilmeleri, iletişimlerinin daha iyi olmasına yönelik ifadeleri; uygulamanın araştırmanın değişkenleri olan iletişim becerileri, bilişsel esneklik ve akılcı olmayan inançlar üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Söz konusu bilgi ve becerilerin kazanımına yönelik ifadeler, uygulamanın katılımcılar üzerinde olumlu etkisi olduğunu göstermekte olup ergenlik dönemindeki bireylerin gelişim süreçlerine destek olması amacıyla kullanımı uygundur.