Erken çocukluk döneminde çocuk zihin yönelimliliğinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacın zihin yönelimliliği kavramının çocuklarda hangi düzeylerde olduğunu incelemektir. Ayrıca çocuklarda zihin yönelimli olma düzeyinin değerlendirilebileceği bağlamlar da araştırmanın alt amaçlarından birisi olmuştur. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden olan gömülü teori deseni kullanılarak yapılmıştır. Çalışmanın katılımcı grubu İstanbul'da ikamet eden 2023-2024 ve 2024-2025 eğitim-öğretim döneminde okul öncesi ve ilkokulu birinci sınıfta eğitimlerine devam eden 60-84 aylık 25 çocuk ve 26 anne olmak üzere 51 kişiden oluşmaktadır. Araştırma grubundaki 12 çocuk okul öncesi eğitime devam ederken 13 çocuk ise ilk okul birinci sınıfa gitmektedir. Araştırmanın verileri görüşme, gözlem, gelişim testleri vb. araçlarla toplanmıştır. Katılımcı çocuklardan elde edilen veriler doğrultusunda 13'ünde annelerine yaptıkları zihinsel atıfların toplam atıfa oranı %50 ve üzerinde olduğu için zihin yönelimliliği vardır. Diğer 12 çocukta ise zihinsel atıfların toplam atıfa oranı %50'nin altında kaldığı için zihin yönelimliliği yoktur. Araştırma grubunda yer alan çocukların %52'inde zihin yönelimliliğinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca zihin yönelimli olarak değerlendirilen 13 çocuktan 5'inin annesi de zihin yönelimli oldukları tespit edilmiştir. Bu bulgular, erken çocukluk döneminde çocuklarda zihin yönelimliliğinin sınırlı düzeyde olduğunu ve ebeveynlerin zihinsel yönelimli yaklaşımının her zaman çocukta aynı oranda ortaya çıkmadığını ortaya koymuştur. Zihin yönelimli çocukların ebeveynleriyle olumsuz ilişki puanları 9 ile 14 arasında değişmektedir. Bu durum, anneleri tarafından anne-çocuk ilişkisinin olumsuz olarak değerlendirilmediği çocuklarda zihin yönelimliliği gelişimini destekleyebileceğinin düşünülmesini sağlamaktadır. Araştırmanın sonuçlarına göre ebeveyn-çocuk etkileşimini zenginleştirmek çalışmalar yapmak, çocukların zihin yönelimliliğini daha doğru değerlendirmek için onların dil ve sosyal becerileri desteklemek ve öğretmen ve bakım verenleri zihin yönelimliliği konusunda bilgilendirmek önerili getirilmiştir.