Erken Cumhuriyet Dönemi ulus inşa sürecinde milliyetçilik ve kadın imgesi: Erken Cumhuriyet Dönemi Türk romanlarında kadın imgesi

Erken Cumhuriyet dönemi ulus inşa sürecinde, dönemin siyasi ve sosyal yapısını şekillendiren milliyetçi ideoloji, dönemin kadın imgesinin oluşmasında da belirleyici olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde başarısızlıklarla sonuçlanan savaşların ve toprak kayıplarının sonucunda, öncelikle askeri ve teknik alanlarda Batı örneğinde modernleşmeye duyulan ihtiyaç, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun akabinde ilan edilen inkılaplar ile toplumsal hayatın hemen her alanında kendisini göstermeye başlamıştır. İnkılaplar ile gelen yeniliklerden ise en çok toplumda, erkeklere nazaran ikincil konumda yer alan kadınlar etkilenmiştir. Bu tezle, modern ve geleneksel arasında kalan yeni kadın imgesi ile milliyetçilik arasındaki ilişki ve yeni kadın imgesinin arada kalmışlığı, dönem içinde yazılan Türk romanlarının örneğinde incelenecektir. Ortaya çıkan sonuç göstermektedir ki, kadınlara eğitim, çalışma yaşamı ve siyasete uzanan çeşitli alanlarda haklar tanınmıştır. Milliyetçi ideoloji hem eğitimli hem de milli bilince sahip, geleneksel değerlerine sahip çıkan bir "yeni kadın" imgesi tahayyül etmiştir. Ancak, dönemin resmî ideolojisi milliyetçiliğin kurguladığı kadın imgesinde annelik ile ailevi sorumluluklara karşı duyarlılık ve ev içi işler, kadınların görevleri arasında ilk sıradaki yerini korumaya devam etmiştir. Çünkü, gelecek nesilleri yetiştirme sorumluluğu kadınlarda görülmüştür. Bu nedenle, kadınlardan eğitimli olmaları ve kendilerini geliştirmeleri beklenirken, bireysel arzularından ziyade öncelikle sağlıklı, eğitimli, geleneksel değerlerini koruyan ve millet sevgisi duyan gelecek kuşakların yetişmesi istenmiştir. Bu süreçte, eğitim imkanından yararlanan, çalışma hayatında yer almaya başlayan yeni ve modern kadın modeli ise aile içi rol ve görev paylaşımında üstüne düşen görevler ile kamusal alandaki statü ve görevleri arasında kalmıştır. Anahtar Kelimeler: millet, milliyetçilik, kadın, toplumsal cinsiyet, roman