Erken dönem uyumsuz şemalar ile stres ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişki

Bu çalışmanın amacı, erişkinlerin erken dönem uyumsuz şemaları ile stres ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma için 331 erişkin katılımcının verileri incelenerek erken dönem uyumsuz şemalar, stres ve psikolojik iyi oluş düzeyleri hakkında bulgular elde edilmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Young Şema Ölçeği Kısa Formu, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği uygulanmıştır. Çevrimiçi soru formları halinde katılımcılara gönderilen anketlerden alınan yanıtlar istatistiksel analiz yöntemleriyle incelenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, katılımcıların psikolojik iyi oluş düzeyleri ile yüksek standartlar dışındaki erken dönem uyumsuz şema boyutları arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişki bulunmuştur. Algılanan stres düzeyi ile ise karamsarlık, sosyal izolasyon/güvensizlik, onay arayıcılık, ayrıcalıklılık/yetersiz özdenetim, kendini feda, cezalandırılma, tehditler karşısında dayanıksızlık, yüksek standartlar şemaları arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca, stresle başa çıkma tarzları arasından kendine güvenli yaklaşım ve iyimser yaklaşım ile anlamlı ilişki saptanan erken dönem uyumsuz şemaları arasında negatif yönlü ilişki olduğu; boyun eğici yaklaşım, çaresiz yaklaşım ve sosyal destek arama boyutları ile anlamlı ilişki saptanan erken dönem uyumsuz şema boyutları arasında pozitif yönlü ilişki olduğu bulunmuştur. Sosyodemografik değişkenler bakımından katılımcıların erken dönem uyumsuz şemaları, stresle başa çıkma tarzları, stres ve psikolojik iyi oluş düzeyleri incelendiğinde, erkeklerin duyguları bastırma, cezalandırılma, kusurluluk ve yüksek standartlar şemalarının kadınlara kıyasla daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca, bekar katılımcılarda evlilere kıyasla karamsarlık, izolasyon, duyguları bastırma, bağımlılık, yetersiz özdenetim ve cezalandırılma şema boyutlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Araştırma bulgularının kişilerin işlevselliğini sürdürebilmesi bakımından önemli olabilecek stresle başa çıkma ve iyi oluş düzeylerinin erken dönem yaşantılarında oluşmaya başlayan zihinsel temsillerle ne ölçüde bağlantılı olduğunu anlamak açısından katkısı olabileceği düşünülmektedir.