Predictors and outcomes of pointing behavior in early communicative development: From child-directed interactions to gestures to words

Bebeklerin 10 ve 14 ayları arasında işaret parmaklarını kullanarak nesneleri gösterme davranışı sergilemeye başladığı yaygın bir bulgudur. Ancak işaret etme davranışının sosyal ve bilişsel kökenleri ile işaret etme davranışının erken dil gelişimi üstündeki etkisi henüz çok araştırılmamıştır. Bu çalışmada anne ve bebeklerinin işaret etme davranışlarını gösterme eğilimlerini arttıran yarı-yapılandırılmış bir gözlem protokolü olan Sergi Odası (Brown&Liszkowski, 2007) yöntemiyle, anne ve bebeklerinin işaret etme davranışındaki farklılıklarını tespit ettik. Basit İşaret Takibi (Mundy, 2003) deneyi ile bebeklerin başkalarının işaret etme davranışlarını takip edebilmekteki performanslarını ve Mullen Erken Öğrenme Ölçekleri (Mullen, 1995) ile bebeklerin ince-hareket gelişimlerini ölçtük. Ayrıca Türkçe İletişim Gelişimi Envanteri (Aksu-Koç, Küntay, Acarlar, Maviş, Sofu, Topbaş & Turan, 2011) ile bebeklerin alıcı dil ve ifade edici dil gelişimlerini takip ettik. Eğitim seviyesi yüksek (N = 20) ve düşük (N = 15) 35 anne ile bebeği, bebekler 8, 10 ve 12 aylıkken üç kez laboratuara geldiler. Bebeklerin işaret etme davranışı göstermeye başlama yaşlarında, annelerin ve bebeklerinin işaret etme davranışlarının sıklığında ve bebeklerin başkalarının işaretlerini takip etme performanslarında annelerin eğitim seviyesine bağlı herhangi bir anlamlı farklılık bulunmamıştır. Sadece yüksek eğitimli annelerin bebeklerinin ince-hareket kabiliyetlerinin, düşük eğitimli annelerin bebeklerine kıyasla yüksek olduğuna dair bir eğilim bulunmuştur. İkili lojistik regresyon analizleri, annelerin 8 aylıkta işaret etme sıklığının bebeklerinin 10 aylıkta işaret etme davranışı gösterip göstermediğini yordadığını açığa çıkarmıştır. 10 aylıkken işaret etme davranışı gösteren bebekler ise, göstermeyenlere kıyasla, 12 aylıkta işaret takibi deneyinde daha iyi bir performans sergilemiştir. Bebeklerin 12 aylıkken bir yetişkinin işaret etme davranışının gösterdiği nesneyi doğru bir şekilde takip etme becerileri ise, annelerinin işaret etme sıklığının ötesinde, eylemler için alıcı dil becerilerini yordamıştır. Bu bulgular işaret etme davranışının ortaya çıkışının ve sıklığının, birtakım sosyo-bilişsel değişkenlere bağlı olarak farklılık gösteren dinamik bir sistemle açıklanabileceğini göstermektedir. Aynı zamanda işaret etme ile başkasının işaret etme davranışını takip etme arasındaki ve işaret etme ile erken sözcük dağarcığı arasındaki ilişkilerin tek taraflı olmadığını ileri sürmektedir. Anahtar Kelimeler: İşaret Etme; Jestler; Dil Öncesi İletişim; Erken Sözcük Öğrenimi; Anne- Bebek Etkileşimi