Vocabulary
463 theses under this subject heading
Kırklareli'nde yaşayan Boşnakların dili
Kırklareli'nde yaşayan Boşnakların diline odaklanan bu çalışmada, saha araştırmasına katılan katılımcıların serbest konuşma ve diyaloglarının yer aldığı kayıtlardan derlenen veriler, ölçünlü dilin biçim bilgisi ve söz varlığı ile karşılaştırılmıştır. Bunun neticesinde, Türkiye'de yaşayan Boşnakların dilinin, lehçe bilimi açısından heterojen bir yapıya sahip olduğu varsayımı, Kırklareli'nde yaşayan Boşnakların dili özelinde doğrulanmıştır. Ayrıca, Kırklareli'nde yaşayan Boşnakların dilinde, özellikle Sancak lehçesinin, Boşnakçanın diğer lehçelerine nazaran daha baskın olduğu da tespit edilmiştir. Çalışmamızın giriş kısmında Boşnakçanın dil ailesine, kısa tarihine ve lehçelerine yer verilmiştir. Birinci bölümünde, Osmanlının Balkanlardaki etkinliğini kaybetmesiyle günümüz Türkiye topraklarına gerçekleşen kitlesel göç hareketliliğinin önemli bir parçası olan Boşnak göçü ve çalışmanın evrenini oluşturan Kırklareli ili ele alınmıştır. Bu bölümü takiben ikinci bölümde, Kırklareli'nde yaşayan Boşnakların dili ile ölçünlü dilin biçim bilgisi karşılaştırılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, katılımcılardan elde edilen metinler bağlamında ortaya çıkan söz varlığı, ölçünlü dil ve lehçeler bakımından incelenmiştir.
Yunanistan Kumçiftliği (Orestiada) Gagauzları Türk Ağzı (İnceleme-metinler-sözlük)
Hristiyan Türkler olarak bilinen Gagauzların önemli bir bölümü bugün Moldova Cumhuriyeti içinde yer alan Gagauz Yeri bölgesinde otonom bir halk olarak yaşamaktadır. Yaşam şartları, coğrafi koşullar, ekonomik zorluklar ve çeşitli sosyo-politik sebeplerle vatanlarından ayrılmak zorunda kalan Gagauzlar günümüzde dünyanın pek çok yerine dağılmış durumdadır. Bu çalışmamızda ele aldığımız bölüm olan Yunanistan'da yaşayan Gagauzlar ise genellikle Yunanistan'ın kuzeydoğusunda, Evros bölgesinde bulunurlar. Edirne sınırına yakın bölgelerindeki köylerde, kasabalarda ve şehirlerde yaşayan Gagauzların kökleri, ağırlıklı olarak bugün Edirne'ye bağlı Havsa ve Uzunköprü ilçelerinden ve buralara bağlı köylerden özellilkle 1920'lerden sonra Yunanistan'a göç eden Gagauzlar'a dayanmaktadır. Türk dilinin ve kültürünün yaşayan numuneleri olan bu Gagauzlar, aradan geçen uzun yıllar sonrasında kimliklerini kaybetmeye başlamış ve asimilasyon sürecine maruz kalmışlardır. Gençlerin önemli bir kısmı artık Türkçe konuşmuyor olsalar dahi söz konusu topluluğun bir kısmı halen Türkçe konuşmakta, geleneksel yaşam biçimlerini sürdürmekte ve kimliklerine dair birçok ögeyi muhafaza etmektedirler. Gagauzlara ait kılık kıyafetler, Gagauz evlerindeki eşyalar ve odalar, yaşam biçimlerini gösteren canlandırmalar, atalarına ait araç ve gereçler gibi etnografik malzemenin bulunduğu müzeler dil-kültür ilişkisi göz önünde bulundurulduğunda kimliklerini yansıtması açısından önem arz etmektedir. Bölgede şimdiye kadar yapılmış bir ağız çalışması bulunmamaktadır. Oysa burada yaşayan Türkçe tehlikedeki diller kategorisinde değerlendirilmelidir. Bölgede Türkçe konuşan son nesil yaşamaktadır. Bu nedenle çalışmanın çok büyük bir önem arz ettiği muhakkaktır. Bu çalışmanın hemen ardından yapacağımız çalışmalarda bölgenin tamamı ele alınacaktır. Kaybolmaya yüz tutmuş sözlü verilerin kayıt altına alınarak yeni nesillere ulaştırılması kültürel aktarım açısından çok büyük bir önem arz etmektedir. Bu nedenle çalışmamızın özellikle Türkçenin ses ve şekil bilgisi ve söz varlığı bakımından bu coğrafyadaki durumunu göstermesi, kültür dünyamıza zengin bir miras bırakacaktır. Anahtar Kelimeler: Hristiyan Türkler, Gagauzlar, Kumçiftliği, Söz Varlığı
The effects of mnemonics on L2 vocabulary learning
This thesis aims to investigate the effect of mnemonics on second language (L2) vocabulary acquisition through a meta-analysis methodology. By conducting a comprehensive review of the literature on mnemonics in L2 vocabulary learning, this study explores their potential as a valuable tool for enhancing vocabulary acquisition skills among second language learners. The analysis incorporates findings from three studies, which collectively provide evidence suggesting a positive influence of mnemonics on L2 vocabulary acquisition. Moreover, this research presents a collection of innovative and unique mnemonic examples to contribute practical resources for future studies in the field. These mnemonic examples aim to support the exploration of mnemonic strategies in teaching and learning L2 vocabulary. The results of the meta-analysis indicate the potential benefits of mnemonics in improving learners' ability to retain and recall new vocabulary items, particularly for individuals with lower proficiency levels. Ultimately, this thesis seeks to contribute to the existing body of knowledge on mnemonics in L2 education, highlighting their potential and inspiring further investigation into their practical application for optimizing L2 vocabulary acquisition.
Türkçe dersi ortaokul öğrenci çalışma kitaplarındaki etkinliklerin söz varlığı üzerine bir araştırma
Öğretim sürecinde belirlenen hedeflere ulaşmada en önemli materyaller ders kitaplarıdır. Bundan dolayı hazırlanan ders kitaplarının dersin hedef ve kazanımlarına uygun olması ve yeterli niteliklere sahip olması gerekmektedir. Hem öğretmen hem de öğrenci için temel başvuru kaynağı olan Türkçe ders kitapları hedeflenen bu amaçlar doğrultusunda hazırlanmalıdır. Türkçe öğretiminde ders kitapları dil becerileri ile zihinsel becerilerin gelişiminde belirleyici öneme sahiptir. Bireyler arası iletişimde kişinin sahip olduğu kelimeler, anlama ve anlatma becerisini doğrudan etkilemektedir. Bu becerinin en temel kaynağı olan ders kitaplarındaki söz varlığı çalışmamızın temel konusudur. Bu noktadan hareketle "Türkçe Dersi 6, 7 ve 8. Sınıf Öğrenci Çalışma Kitaplarındaki Etkinliklerin Söz Varlığı ve Kelime Grupları" incelenmiş ve bu unsurların öğrencilerin seviyesine uygun olup olmadığı değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Dil, Ders Kitabı, Söz, Söz Varlığı, Kelime Grupları.
Ferit Edgü'nün romanlarında söz varlığı
Ferit Edgü çok okunan ve okur sayısı gün geçtikçe artan yazarlarımızdandır. Edgü, edebiyatımızda minimal (küçürek) roman ve öyküleriyle ön plana çıkmış bir yazardır. Eserlerinde daha çok yalnızlık ve yabancılaşma konularını işlemiştir. Varoluşçu felsefenin etkisiyle yazılarını kaleme alan Edgü, bilinç akışı tekniğine çok sık başvurmuştur. Bu da onun roman ve öykülerine düşsel bir nitelik katmıştır. Sıra dışı bir anlatım tekniği ve dili olan Edgü hakkında birçok makale, tez çalışması ve yazı yazılmıştır. Sadece bu bile yazarımızın çok benimsendiğini ve okunduğunu gösterir. Bu tez çalışması Ferit Edgü'nün romanlarını söz varlığı açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Yazarın romanlarıyla ilgili herhangi bir söz varlığı çalışması yapılmamış olması bu çalışmayı önemli kılmaktadır. Bu nedenle çalışmamızın kapsamı yazarın romanlarıyla sınırlı tutulmuştur. Edgü'nün roman türünde yazdığı "Eylülün Gölgesinde Bir Yazdı", "O/ Hakkâri'de Bir Mevsim" ," Kimse" ve "Yaralı Zaman" adlı eserlerinin söz varlığı açısından incelenmesi yazarın eserlerindeki dili anlamamıza ve Türkçe'nin söz varlığını belirlemesine katkı sağlayacaktır. Bunun için Edgü'nün romanlarının söz varlıkları doküman incelemesi ve fişleme yöntemiyle belirlenmiş ve bu veriler tablo halinde sunulmuştur. Birinci plandaher romandaki söz varlıklarının geçtiği cümleler tespit edilmiş daha sonra her söz varlığı kümesi için tablolar oluşturulup tablolarda söz varlıklarının sıklık ve sayfa sıraları gösterilmiştir. Yapılan bu çalışmalar neticesinde Edgü'nün romanlarının çok zengin bir söz varlığına sahip olduğu, yazarın eserlerini az sözcük kullanarak yazdığı halde Türkçeyi çok ustaca kullandığı görülmüştür.
Eğitim ya da Eğitim dergisinde yer alan metinlerin söz varlığı ve değerler eğitimi açısından incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı Eğitim ya da Eğitim dergisinde yer alan söz varlığı unsurlarını ve değerler eğitimini tespit etmektir. Derginin 2019 Kasım ayından itibaren iki ayda bir yayımlanan sayıları incelenmiştir. 1 yıllık yazılı basım süreci takip edilmiştir. Araştırma, dört bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın giriş bölümünde problem durumuna, alt problem cümlelerine, amaca, öneme değinilmiş ardından sayıltılar, sınırlılıklar ve tanımlar üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde ise kavramsal çerçeve üst başlığıyla sözcük kavramına, söz varlığı ve unsurlarına, değerler eğitimine değinilmiştir. İkinci bölüm olan yöntem kısmında betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini YA DA dergisinin ilk altı sayısı oluşturmaktadır. Üçüncü bölümdeyse bulgular ve yorum başlığıyla tespiti yapılan söz varlığı unsurlarına, değerler eğitimine dair çıkarımlara yer verilmiştir. Daha sonra dergideki söz varlığı unsurlarının içerisinde yer alan değerlere değinilmiştir. Değerlerin daha çok deyimler içerisinde yer aldığı tespit edilmiştir. YA DA dergisinin başta deyim olmak üzere ikilemeler konusunda zengin bir içeriğe sahip olduğu görülmektedir. Atasözleri, ilişki sözleri ve kalıplaşmış sözlerin kullanımı sınırlı kalmıştır. Tespiti yapılan söz varlığı unsurları ve değerler eğitimi tablo halinde sunulmuştur. Değerler eğitiminin kök değerleri her sayıda yer almıştır; fakat bazı alt değerlerin yer almadığı tespit edilmiştir. Son bölüm olan dördüncü bölümde ise tartışma, sonuç, öneriler, kullanılan kaynaklar ve ekler sunulmuştur. Türkçe Öğretim Programı (2019), Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı'na (2017) göre tespiti yapılan değerlerden yararlanılabilmesi için önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışma, sonrasında yapılacak araştırmalara farklı bir bakış açısı kazandırmayı hedeflemektedir. Yapılacak çalışma Eğitim ya da Eğitim dergisini inceleme ile sınırlıdır.
Başbakan Necmettin Erbakan'ın konuşma metinlerinde söz varlığı
Bu çalışma, eski başbakanlarımızdan Prof. Dr. Necmettin Erbakan'ın başbakanlık döneminde yapmış olduğu konuşmalar incelenmek suretiyle, konuşmalarında geçen söz varlığı unsurlarının tespiti amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, TBMM Genel Kurul Konuşmaları ve TBMM Parti Grup Konuşmaları başlıkları altında toplam 19 konuşma metni incelenmiştir. Konuşma metinleri, belirlenen analiz çerçevesinde incelenmiş ve inceleme sonucunda belirlenen söz varlığı unsurları tasnif edilmiştir. Metindeki söz varlığı unsurları atasözleri, deyimler, kalıp sözler, terim anlam, kalıplaşmış ifadeler, tekrar öbekleri, argo ve yabancı sözcük kullanımı olmak üzere sekiz başlık altında incelenmiştir. Bunun yanı sıra, konuşmalarındaki mizahi ifadeler de incelenmiştir. Parti Grup Konuşmaları ve Meclis Genel Kurul Konuşmaları, içerdikleri söz varlığı unsurları altında ayrı ayrı belirlenmiştir. Ancak aynı ana başlık altında kullanılan tekrar edilmiş söz varlığı unsurlarından sadece biri alınmıştır. Bu çalışmada, sözcüklerin köken olarak ait olduğu diller belirlenmiştir. Ayrıca iki ana başlık altında 129 deyim, 146 terim, 48 tekrar öbeği, 80 kalıp söz, dokuz (9) kalıplaşmış ifade, üç (3) argo ve bir (1) atasözü tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, mizahi olduğu düşünülen 20 ifadenin de kullanıldığı sonucuna varılmıştır.
İngilizce kelime bilgisi testinin (VST) bireyselleştirilmiş bilgisayarlı test olarak uygulanabilirliğinin incelenmesi
Bireyselleştirilmiş Bilgisayarlı Testler (BBT) ölçülmek istenen yapının daha az madde ile ölçme kesinliğinden ödün vermeden ölçülebilmesine olanak sağlar. İngilizce kelime bilgisi gibi ölçülebilmesi için çok sayıda maddeye ihtiyaç duyulan yapılar için BBT bu noktadan önem teşkil eder. Bu çalışmada, İngilizce kelime bilgisini daha kısa sürede ve daha az madde ile ölçebilmek amacıyla, alan yazında İngilizce kelime bilgisini ölçmek amacıyla en çok kullanılan testlerden biri olan Vocabulary Size Test'in (VST) BBT versiyonu (BBT-VST) geliştirilmiştir. VST 140 maddeden oluşan çoktan seçmeli bir testtir. Öncelikle VST'nin kâğıt-kalem formu ile 1622 lisans ve lisansüstü öğrenciden toplanan veriler ile VST'nin geçerlik kanıtları araştırılmıştır. VST'nin İngilizce kelime bilgisini ölçmek için geçerli bir ölçme aracı olduğunun belirlenmesinden sonra aynı verilerle post-hoc simülasyonlar yapılmıştır. Çeşitli BBT kurallarının test edildiği simülasyonlardan elde edilen bulgulara göre gerçek zamanlı BBT uygulaması için en uygun yetenek kesirim yöntemi EAP, madde seçim yöntemi MFI, sonlandırma kuralı "SH ≤ .25" ve madde kullanım sıklığı kontrol yöntemi de "randomesque = 5" olarak belirlenmiştir. En uygun BBT kurallarının tespitinden sonra Concerto platformu ile BBT-VST geliştirilmiştir. Altmış lisans ve lisansüstü öğrenciden VST'nin hem kâğıt-kalem hem de BBT versiyonu ile iki versiyondan elde edilen bulguları karşılaştırmak amacıyla veri toplanmıştır. Bulgulara göre kâğıt-kalem versiyonu ile BBT versiyonunda kestirilen yetenek puanları arasında yüksek ilişki vardır (R= .83, %95 GA = .73, .90). BBT uygulamasında ortalama test uzunluğu 12 olmuştur. Bu sonuç da göstermektedir ki BBT-VST %91 oranında daha az madde kullanarak İngilizce kelime bilgisini güvenilir bir şekilde kestirmiştir.
Yabancı/ikinci dil olarak Türkçe ders kitaplarında sözcük öğretimi: Bir meta sentez çalışması
Bir dilin en önemli bileşenlerinden birisi söz varlığıdır. Son yıllarda söz varlığı ve sözcük öğretiminin yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğretimindeki konumu hakkında birçok araştırma yapılmıştır. Yabancı/İkinci dil olarak Türkçenin öğretiminde sözcükler öğreticilere bağlı olarak genellikle ders kitapları çerçevesinde öğretilmektedir. Alanyazında sözcük öğretimini ders kitapları üzerinden ele alan çalışmaların çokluğu ortaya sistematik bir derleme çalışması ihtiyacı çıkarmıştır. Bu doğrultuda, bu tez çalışmasının amacı; yabancı/ikinci dil olarak Türkçe ders kitaplarında sözcük öğretimini ele alan nitel çalışmaları sistematik olarak derlemek ve yorumlamaktır. Bu yorumlamayı yapmak için son günlerde popülerliği hızla artan meta sentez yöntemi tercih edilmiştir. Meta sentez yönteminin gerektirdiği dâhil etme ve hariç tutma ölçütleri çerçevesinde 2014-2022 yılları arasında yazılan yirmi dört çalışma bu tezin örneklemini oluşturmaktadır. Dâhil edilen yirmi dört çalışma; türleri, yayım yılları, yayım yerleri, yöntemleri, amaçları, bulguları, sonuçları ve önerileri bakımından sınıflandırılmış ve yorumlanmıştır. Çalışmalardan oluşturulan kodlar ışığında çalışmaların bulguları genel sözcük öğretimi ve söz varlığı olarak iki ana tema altında sentezlenmiştir. Çalışmada elde edilen veriler Thomas ve Harden'in tematik sentez tekniği yoluyla analiz edilmiştir. Bu çalışma ile yabancı/ikinci dil olarak Türkçe ders kitaplarını sözcük öğretimi açısından inceleyen çalışmaların genel eğilimi, benzerlikleri, farklılıkları ve dağılımları eleştirel bir yolla incelenerek ders kitaplarındaki sözcük öğretimi sorunları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda, yabancı/ikinci dil olarak Türkçe ders kitaplarının; bazı sözcük öğretimi yöntemleri, teknikleri, stratejileri, etkinlikleri ile söz varlığı unsurları, sıklık listeleri ve derlem temelli söz varlığı açılarından yetersiz olduğu ortaya konmuştur. Anahtar Sözcükler Sözcük Öğretimi, Söz Varlığı, Meta Sentez, Yabancı/İkinci dil olarak Türkçe Öğretimi, Ders Kitapları
Uluslararası öğrencilere yönelik akademik Türkçe söz varlığının tespiti
Türkçenin söz varlığına yönelik çalışmalar incelendiğinde, bu çalışmalarda söz varlığının farklı açılardan ele alındığını söylemek mümkündür. Söz konusu çalışmalardan birkaçı şöyle tasnif edilebilir: Sözcüklerin kökenlerini merkeze alıp zaman içinde geçirdikleri değişimleri ortaya koyan çalışmalar, sözcüklerin yapısına odaklanıp aldıkları ekleri, bu eklerin kullanım alanlarını inceleyen araştırmalar veya sözcüklerin anlamlarını esas alıp kullanıldıkları bağlamdan hareketle kazandıkları anlama odaklanan çalışmalar. Alanyazın ışığında tasnifteki çalışmalar tarandığında, hâlihazırda akademik Türkçeye yönelik çok az sayıda söz varlığı çalışması olduğu tespit edilmiştir. Bu tespitten hareketle çalışmada, derlem dilbilim aracılığıyla akademik dilin doğal kullanım örneklerinin saptanması ve bir sözcük listesi aracılığıyla öğrenim/öğretim ortamına taşınması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle akademik Türkçeye yönelik temsil gücü yüksek, geniş kapsamlı ve dengeli bir özel derlem oluşturulmaya çalışılmıştır. Türkçenin Akademik Derlemi (TAD) adı verilen bu derlemden hareketle oran, aralık, dağılım ve disiplin ölçütleri göz önünde bulundurularak 1567 sözcük içeren Türkçenin Akademik Sözcük Listesi (TASL) hazırlanmıştır. Oluşturulan akademik derlem ve akademik sözcük listesiyle uluslararası öğrencilerin B2 düzeyinden başlayarak özellikle akademik Türkçe derslerinde ders içi ve ders dışı uygulamalarda yararlanabilecekleri bir materyal geliştirilmiştir. Eğitim amaçlı bu materyal, yalnızca öğrencilerin değil öğreticilerin, materyal tasarımcıların, sınav geliştiricilerin ve söz varlığı çalışmaları yapan araştırmacıların da kullanımına sunulmuştur. Böylelikle akademik Türkçe dersleri için tanımlanabilir, gerçekçi hedeflerin belirlenmesi ve uluslararası öğrencilere daha nitelikli bir akademik Türkçe eğitimi verilmesine yönelik bir adım atıldığı düşünülmektedir.
Eski Türkçede avcılık terimleri
Bu çalışmanın amacı eski Türk diliyle yazılmış eserlerdeki söz varlığından hareketle, eski Türk topluluklarında avcılık faaliyetiyle ilgili birikimi ortaya çıkarmaktır. Çalışmada, konunun daha bütüncül bir şekilde anlaşılabilmesi için eski Türkler hakkında bilgiler veren yabancı kaynaklardan, Türklerin çizdiği düşünülen kaya resimlerindeki sahnelerden, ilgili dönemden izler barındıran Türklere ait mit ve destan gibi anlatılardan, Türklerin inançlarından da bahsedilmiştir. Bu çalışmada, ilk olarak Eski Türkçe dönemine ait eserler taranmış ve eserlerde geçen av ve avcılıkla ilgili kelimeler tespit edilerek kendi aralarında çeşitli konulara göre tasnif edilmiştir. Çalışmada avcılıkla ilgili tespit edilen sözcüklerin yer aldığı eserlerin transkripsiyonuna sadık kalınmıştır. Belirlenen avcılık terimlerinin daha bütüncül bir şekilde anlaşılabilmesi için eski Türk topluluklarının sosyal, iktisadî, dinî hayatlarına, bu hayat tarzlarında bulunan farklılıklara ve bunların avcılıkla olan karşılıklı etkileşimlerine de dikkat edilmiştir. Orhon, Uygur ve Kırgız dönemi kağanlık yazıtları, Budist ve Maniheist Uygurlara ait metinler ile ilk İslamî dönem Türkçe eserler taranarak avcılıkla ilgili terimler belirlenmiş, bu terimler çeşitli etimolojik sözlüklerde de incelenmiştir. Terimleri günümüzle ilişkilendirerek kültürel devamlılığı da gösterebilmek için gerek duyulduğu takdirde çağdaş Türk lehçelerinin sözlükleri de göz önünde bulundurulmuştur.
Mikayıl Müşfig`in eserlerinin söz varlığı
20 .yüzyyılın başlarında yaşamış, Azerbaycan edebiyatının romantik aşk şairi olarak tanınan Mikayıl Müşfig yazdığı şiirlerde Azerbaycan dilinin eşsiz güzelliklerini en iyi şekilde kullanan ünlü şairlerden biridir. Şiirlerini okudukça söz varlığının çok çeşitliliği dikkate çarpıyor. O dönem edebiyat camiasının kullandığı Azerbaycan Türkçesinin günümüz Türkiye Türkçesine olan yakınlığı ilgi çekicidir. Bu bakımdan onun eserlerinin söz varlığını araştırmak Türk dili araştırmalarında önemli bir yer alacaktır. Bu çalışma M. Müşfig`in eserlerinde söz varlığı üzerinedir. Giriş bölümünde şairin hayatı, edebi kişiliği, dönemin düşünce hayatı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde kullandığı kelimelerin sözcük türleri açısından sınıflandırılmış ve kullanım sıklıklarına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde şairin çocuklar için yazdığı şiirlerin ve manzum masalların söz varlığı ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise şairin kullandığı söz yapım yolları, en çok başvurduğu ekler ve o eklerle türetilmiş sözlere değinilmiştir.
Pallas'ın Zoographia Rosso-Asiatica'sında Türkçe ve Moğolca hayvan adları
1741-1811 yılları arasında yaşamış olan Alman asıllı zoolog ve bitki bilimci Peter Simon Pallas, 18. yüzyıl sonlarında Rus coğrafyasına yaptığı seyahatleri sırasında çok çeşitli hayvan türlerini derleyerek Zoographia-Rosso-Asiatica (1811-1831) isimli eserini yayımlamıştır. Pallas bu eserinde 875 farklı hayvan türünü başta memeliler, kuşlar, sürüngenler ve balıklar olmak üzere alt sınıflara ayırmak suretiyle sınıflandırmış, her bir türün başta Latince, İngilizce, Fransızca ve Rusçası olmak üzere farklı dillerdeki karşılıklarına yer vermiştir. Bu diller içerisinde araştırmamızın asıl konusu olan Altay dil ailesine mensup diller de bulunmaktadır. Bunlardan Tatarca ve lehçeleri, Yakutça, Kırgızca, Başkurtça, Çuvaşça, Özbekçe, Kazakça, Hakasça ve lehçeleri, Tuvaca, Tofaca, Teleüt ağzı, Kumukça ve Nogayca Türk dillerine; Buryatça, Kalmukça ve Dagurca da Moğolcaya mensup dillerdir. Bu çalışmanın konusu, Pallas'ın 18. yüzyılda Rus coğrafyasından derlediği hayvan adlarından Türk ve Moğol dillerine ait olanların incelenmesidir. Çalışmada Türkçe hayvan adlarının tarihi ve modern Türk dillerindeki karşılıklarına yer verilmiş, varsa bunların Moğol dillerindeki karşılıkları da belirtilmiştir. Çalışmanın amacı, Pallas'ın 18. yüzyılda Rus coğrafyasından derlediği hayvan adlarından Türk ve Moğol dillerine ait olanların kökenlerini incelemek ve Altay dil araştırmalarına katkıda bulunmaktır. Çalışmada tüm hayvan türleri Türkiye Türkçesindeki karşılıklarına göre sıralanmış, aynı zamanda Pallas'ın taksonomik adlandırması ile günümüzde kabul edilen taksonomik adları belirtilmiştir. Bu bakımdan değerlendirildiğinde çalışmanın biyoloji bilimine de katkı sağlaması beklenmektedir.
Neşet Ertaş türkülerinde söz ve ezgi uyumu
Neşet Ertaş; genelde Türk Halk Müziği'nin, özelde ise Abdal müzik geleneğinin en bilinen temsilcilerindendir. Bu çalışmada, Neşet Ertaş'ın türküleri, söz ve ezgi uyumu açısından incelenmiştir. Araştırma içerisinde Ertaş'ın hayatına, yaşadığı dönem ve toplumdaki müzik kültürü ve Türk Halk Müziği geleneği içerisindeki yerine de değinilmiştir. Araştırma, Neşet Ertaş'ın TRT Türk Halk Müziği repertuvarında kaynak kişi olarak atfedildiği ve onun tarafından da seslendirilen türküler çerçevesinde oluşmuştur. Bunların arasından söz ve müziğinin Neşet Ertaş'a ait olduğu bazı basılmış kaynaklarla tespit edilen ve ses kayıtlarından da öne çıktığı teyit edilen 25 türkü araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Anahtar Sözcükler Neşet Ertaş, türkü, söz, şiir, ezgi, uyum. Durum tespitine yönelik bu nitel betimsel araştırma, tekil tarama modeline dayalıdır. Neşet Ertaş'ın bu araştırmada örneklem olarak seçilen türküleri söz ve müzik formu ilişkilerinin uyumu açısından karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. İlgili notalar üzerinde yapılan analizler sonucunda, 25 türkünün söz ve ezgi formları arasında uyumlu bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
The role of extensive reading on vocabulary development
The main purpose of this study is, to reveal whether extensive reading has any role on vocabulary development of elementary level ESL (English as a Second Language) students. To this respect, a small-scale classroom research was carried out at a private university in the fall term of 2010-2011 academic year. 100 elementary level students were chosen and they were divided into experimental and control groups. With experimental group the materials for extensive reading were selected. Those materials were four graded readers. Control group was not exposed to any extensive reading during the fall term whereas students of the experimental group were asked to read those graded until the end of the fall term. However, both groups were responsible from the syllabus which was designed by school administration and it involved studying three units of a main course book until the end of the fall term. Then both groups took a pretest at the beginning of the term to display that they were at elementary level and a posttest at the end of the term to present whether any improvements were observed in their vocabulary or not. Finally the results were analyzed and compared to find out whether any difference occurred between two groups in terms of vocabulary development.
İlkokul 3.sınıflarda hedef söz varlığının geliştirilmesi üzerine bir araştırma
Bu araştırmada eylem araştırması kapsamında 3. Sınıf öğrencilerinin söz varlığı gelişimleri üzerine öneri niteliğinde etkinlikler hazırlanmış ve uygulanmıştır. Araştırmanın temel amacı, İlkokul 3. Sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarında kullandıkları söz varlığı unsurlarını tespit etmek ve kelime öğrenme stratejilerine uygun geliştirilen etkinliklerin öğrencilerin mevcut söz varlığı kullanımları üzerinde nasıl bir değişiklik yarattığını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada öncelikle çalışma grubu öğrencilerinin her birinin söz varlığı unsurlarını kullanım düzeylerini tespit etmek için öğrencilere alternatif konuların verildiği ön test kompozisyon uygulamaları yaptırılmıştır. Öğrencilerin söz varlığı unsurları ön test kompozisyon uygulamaları ile tespit edildikten sonra kelime anlamını öğrenme stratejilerine yönelik etkinlikleri hazırlama aşamasına gelinmiştir. Kelime öğrenme stratejileri kullanılarak 10 etkinlik geliştirilmiş ve bu etkinlikler ders planlarına dönüştürülmüştür. Ayrıca her etkinlik için çalışma formları hazırlanmış ve ders planları ile birleştirilerek araştırmaya kılavuzluk edebilecek Söz Varlığı Geliştirme Kitabı oluşturulmuştur. Araştırma süresince kelime öğretimi, hazırlanan etkinliklerin yer aldığı Söz Varlığı Geliştirme Kitabı ile yürütülmüştür. Kitapta yer alan etkinlikler 10 hafta boyunca öğrencilere uygulanmıştır. Her etkinlik için 2 ders saati ayrılmıştır. İlk ders etkinlikler öğrencilerle yapılmış ve ikinci ders ise çalışma formlarındaki uygulamalarla kelime öğretimi pekiştirilmesi planlanmıştır. Araştırma boyunca her hafta öğrencilere uygulanacak olan etkinlik ve çalışma formları öğrencilere dağıtılmış ve etkinlik sonunda ürün dosyalarında biriktirilmiştir. Araştırmada son olarak sürecin başında ve sonunda "Öğrencilerin söz varlığı unsurları listeleri arasında gelişim açısından anlamlı bir fark var mı?" sorusunun cevabını öğrenebilmek için aynı kompozisyon çalışmaları çalışma grubu öğrencilerine son test kompozisyon uygulaması olarak tekrar yaptırılmıştır. Araştırmada 3. Sınıf öğrencilerin sürecin başında ve sonunda olmak üzere 4.535 kelimeye karşılık 5.579 kelime; 6 ikilemeye karşılık 51 ikileme ve 16 deyime karşılık 77 deyimi yazılı anlatımlarında kullandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin son test kompozisyon uygulamalarında öğrenimi gerçekleşen hedef kelimelerden 23 tanesini, ikilemelerden 5 tanesini, deyimlerden 4 tanesini üretici söz varlığına katarak kullanmayı tercih ettikleri gözlenmiştir. Bu durum kelime öğrenme stratejilerine yönelik geliştirilen etkinliklerde öğrenilen söz varlığı unsurlarının öğrencilerin yazılı anlatımlarına yansıdığının bir göstergesidir.
Çizgi filmlerin söz varlığı üzerine bir araştırma
Öğrencilerin söz varlığı edinimini doğrudan etkileyen medya yayınlarından biri de çizgi filmlerdir. Bu çalışmada, ilkokul öğrencilerinin en çok izlediği çizgi filmlerin, söz varlığı unsurlarını inceleyerek öğrencilerin söz varlığı gelişimlerine katkılarını belirlemek ve bu söz varlığı unsurlarını ilkokul öğrencilerinin kelime hazineleri ile karşılaştırmak amaçlanmıştır. Çalışma, 2014-2015 tarihleri arasında İstanbul'daki bir ilkokulda okuyan, 1-4. sınıf yaş aralığında olan, her sınıf seviyesinden 75'er öğrenci olmak üzere toplam 300 öğrenciye "En çok izlenen çizgi film tespit formu" dağıtılarak yapılmıştır. Çalışmada, öğrenciler tarafından seçilen 10 çizgi filmin her bölümünden 5'er dakikalık kesitler izlenerek her çizgi filmden 3.000'er kelime alınmıştır. Böylelikle 10 çizgi filmden toplamda 30.000 kelimelik bir liste oluşturulmuştur. Çalışmada, doküman incelemesi ve kategorisel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Söz varlığı unsurları, kelime hazinesi, deyimler, atasözleri, ikilemeler, kalıp sözler ve argo kelimeler kategorilerinde incelenmiştir. Özel isimler de ayrıca gösterilmiştir. İşlemler, Baş'ın (2011) söz varlığı araştırmaları için belirlediği ölçütler dikkate alınarak yapılmıştır. Kelimeler sadece şekil bakımından değil anlam bakımından da incelenmiştir. Sayılar ve tarihler de kelime olarak kabul edildiğinden yazı ile ifade edilmiştir. Kelime analizleri yapılırken, ayrı yazılan birleşik kelimeler, birden fazla sözcükten oluşan sayılar ve tarihler "+" ile; deyimler "#" ile; özel isimler "*" ile işaretlenmiştir. Metinlerdeki kesme işaretleri kaldırılarak çekim ekleri, kelimelerdeki olumsuzluk ekleri, sıfat ve zarf fiil ekleri kalıcı isim yapanlar hariç silinmiştir. Eş sesli kelimeler ve uydurma kelimeler açıklamaları ile belirtilmiştir. Listedeki kelimelerden aynı kökten türeyen kelimeler toplanmış ve düzenlenerek analiz edilmiştir. Çalışmada, yapılan işlemlerden sonra, 27.946 söz varlığı unsuru elde edilmiştir. Bu söz varlığı unsurlarının, 424'ü deyim, 4'ü atasözü, 72'si ikileme, 205'i kalıp söz, 4'ü argo kelime, 1.592'si ise özel isimdir. Çizgi filmlerdeki ve ilkokul öğrencilerindeki söz varlığı unsurları karşılaştırılarak 1.916 farklı kelimenin ortak olduğu görülmüştür. Bu durumda, çizgi filmlerdeki söz varlığı unsurlarının öğrencilerin sahip olduğu söz varlığı unsurlarıyla örtüştüğü görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Söz Varlığı Unsurları, Çizgi Film, Kelime Hazinesi
A task-based approach for teaching English vocabulary skill to Iraqi EFL learners
Task-Based approach is the most renowned and current approach in the overabundance of approaches for second/foreign language (L2) teaching. The principles that support this instructional approach are sustained to be in line with contemporary principles of second language acquisition (SLA) and assisting learners use the L2 easily. Its advocates and specialists consider that learners previously have language structure, so it is more active to involve them for complete a sequences of tasks so as to utilize language in accurate communication. It purposes at assist learners to attain novel language information. The present study experientially scrutinizes the effect of applying Task-based language teaching (TBLT) on the Kurdish in the North of Iraq 11th graders vocabulary performance. The researcher hypothesizes that TBLT is more effective and will progress learners' vocabulary performance than the traditional method of teaching vocabulary; and the experimental group outperformed in pairing collocations, but the traditional group will mostly be affected by recognizing a word classes when compared to TBLT group. To prove the posed hypotheses, the researcher adopted pre-test/post-test and control/experimental group design. The topics of the current study were 50, 11th graders at Shahid Fakhir Mergasori high school in Arbeel, Iraq. Both groups were given the pre-test before the treatments, and then, the students were selected to control and experimental groups randomly, each of one had 25 learners. Both groups were taught the same vocabulary topics during six sequential lectures. The distinction between the groups was that the experimental group was involved in TBLT activities at the same time as the control group was not prerequisite to implement any tasks. After the treatment periods, both groups were provided with the post-test. Then, the results were investigated statistically, using statistical package for science services (SPSS) and (Microsoft Excel 2007). They confirmed the first and second but disconfirmed the third hypothesis. The significant difference was discovered amid the groups in favor of the experimental group learners. The negligible difference between the groups were seen on the part of the learners in the experimental group. As an outcome, the study ends up with findings that permit the researcher to suggest further studies and propose some recommendations for the English foreign language teachers in general to implement the TBLT techniques in their classroom performs, and syllabus designers combine precepts and processes of TBLT in the students' book and teachers' guide. Keywords: Task, Task-Based Language Teaching, Vocabulary, Learning Vocabulary,Teaching Vocabulary.
Hamzanâme (33. cild) metin-sözlük-inceleme
Hamzanâme, Hz. Muhammet'in amcası Hz. Hamza'nın menkıbevî hayatı ve savaşlarını konu alan destanî halk hikâyelerinin genel adıdır. Hz. Hamza'nın, İslamiyet'in başlangıcında Hz. Muhammet'i koruma ve Müslümanlığı yayma hususunda gösterdiği kahramanlıkları Hamzanâme adını alan destanî halk hikâyelerin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Türklerin İslamiyet'e girmeleriyle birlikte, Türklere İslamiyet'i anlatmak ve öğretmek amacıyla bazı destanî halk hikâyelerin oluştuğu görülür. Şüphesiz Türkler arasında İslamiyet'i anlatan ilk eserlerden biri de Hamzanâme'dir. Hamzanâme, ilk olarak Araplar arasında anlatılıp kaleme alınmış, daha sonra İranlılar tarafından kendi mitolojik kahramanlarına da yer verilerek yeni isimlerle yazılmıştır. Türkler ise kendi düşlerindeki Hazreti Hamza'yı ve onun meziyetlerini yeni yeni formlar halinde vücuda getirmişlerdir. 14. yüzyılda şair Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından kaleme alınan ilk Hamzanâme, söz varlığı ve halk edebiyatı açısından önem arz eden bir eserdir. Hamzanâme'nin ilk örnekleri yazıldığı dönemin dil hususiyetini yansıtmaktadır. Sade ve akıcı bir üsluba sahip olması sebebiyle eser, Eski Anadolu Türkçesi devresinin karakteristik bir örneğini temsil eder. Oldukça geniş bir hacme sahip olan Hamzanâme 72 ciltten oluşmaktadır. Türkiye kütüphanelerinde çok sayıda mükerrer nüshası bulunan Hamzaname'nin en önemli nüshası İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Nadir Eserler bölümünde bulunmaktadır. Bizim üzerinde Yüksek Lisan çalışması yaptığımız Hamzanâme'nin otuz üçüncü cildinin iki ayrı kütüphanede iki nüshası bulunmaktadır. İncelemelerimiz sonunda İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Nadir Eserler Kütüphanesi, Nd. 2496'da kayıtlı olan 47 varaklık nüshayı üzerinde çalışma yapmaya elverişli bulduk. Çalışmamızı bu nüshaya göre şekillendirdik. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini verdik. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlüğünü hazırladık. Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi.
Hamzanâme (17.cilt) (inceleme-metin-sözlük)
14. yüzyılda şair Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından kaleme alınan Hamzanâme, Anadolu sahasında gerek gramer gerek halk edebiyatı açısından içinde zenginlikler barındıran değerli bir eserdir. Üzerinde pek az araştırma yapılmış olan bu eserin toplamda bilinen yetmiş iki cildi vardır. Biz çalışmamızda Hamzanâme'nin on yedinci cildini ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk. Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi.
Tencere yuvarlandı kapağını buldu (Metin, sözlük ve söz varlığı incelemesi)
Osmanlı Devleti'nin son dönem aydınlarından Mizancı Murad Bey, tarih, siyaset, edebiyat sahalarında eserler vermiş ilim, fikir ve aksiyon adamıdır. Birçok sahada eserler vermiş olan Mizancı Murad "Tencere Yuvarlandı Kapağını Buldu" adlı dört perdelik tiyatro eserinde gençlerin evlenme mevzuunu ele alır. Eser, dilinin sadeliği ve canlı bir üsluba sahip olması bakımından dikkat çekmektedir. 1325 yılında Arap harfleriyle basılan bu eseri önce günümüz harflerine aktardık. Daha sonra metindeki deyim ve atasözlerini tespit ettik ve metnin sözlüğünü hazırladık. Anahtar Kelimeler: Mizancı Murad, Tencere Yuvarlandı Kapağını Buldu, Tiyatro Eseri.
Giritli Sırrı Paşa'nın "Sırr-ı İnsan" adlı eseri (inceleme, metin, sözlük)
XIX. yüzyılda yaşamış bir Osmanlı devlet adamı olan Sırrı Paşa resmi görevinin yanı sıra entelektüel bir kişiliğe sahiptir. Arapça, Farsça ve Rumca'yı iyi bilen, devlet işlerinden artakalan zamanını eser telifi ile geçiren Sırrı Paşa eserleriyle kültür tarihimizde iz bırakmıştır. Sırrı Paşa'nın eserlerinin büyük çoğunluğu yakından ilgilendiği tefsir alanıyla ilgilidir. Bu tez çalışmasında Sırrı Paşa'nın hayatı, müfessirliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, Paşa'nın İnsan Suresi'nin tefsiri olan Sırr-ı İnsan adlı eseri günümüz harflerine aktarılmış, metinde geçen Arapça ve Farsça kökenli sözcük ve tamlamaların sözlüğü oluşturulmuş yine metinde geçen eser isimleri, muhaddisler, müfessirler hakkında sözlük kısmında kısa bilgiler verilmiştir. Yapılan bu tez çalışmasıyla entelektüel bir devlet adamı olan Sırrı Paşa'nın Sırr-ı İnsan adlı eserinin gün ışığına çıkarılması, eserdeki zengin dil, üslûp ve sözvarlığına dikkat çekilmesi amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sırrı Paşa, Sırr-ı İnsan, Tefsir, Osmanlı Türkçesi, Sözvarlığı
Hamza-Nâme (13. cilt ) inceleme- metin- sözlük
Hamzanâme, Hz. Hamza'nın serüven hayatı ve yapmış olduğu savaşları anlatılan destani halk hikāyelerin adıdır. Hz. Hamza'nın İslam dini uğruna yapmış olduğu savaşlarla Müslümanların arasında simgesel bir kahraman haline gelmiştir. Hamzanâmeler, İslam coğrafyasının farklı mekānlarında halk hikayecileri tarafından anlatılarak günümüze kadar gelmiştir. Söz varlığı ve gramer açısından oldukça verimli bir metin olan Hamzanâme'nin tespit edilmiş yetmiş iki cildi vardır. Biz çalışmamızda Hamzanâme'nin 13. Cildini ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk. Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu
Aşık Veysel'in şiirlerinin söz dizimi ve sözlük çalışması
İnsanlar arasında doğal bir vasıta görevi teşkil eden dilin bir milletin tarihi, birliği ve devamlılığı noktasındaki yeri yadsınamaz. Bir toplumun Edebiyatının gelişmişliği de yine o toplumun dilinin gelişmişliğiyle doğru orantılıdır. 2500 yıllık tarihi olan Türk milleti tarih boyunca farklı coğrafyalarda hüküm sürmüş ve dili de bu nisbetle zenginlikler kazanarak gelişmiş ve önemli bir edebi dil olarak hak ettiği yeri almıştır. Türk dili ilk edebi eserlerini sözlü geleneği vasıtasıyla vermiş ve takip eden yüzyıllarda farklı coğrafyalarda, farklı kollardan gelişimini sürdürmüştür. Sözlü geleneğin ürünü olan koşuk, sagu gibi türler kopuz adı verilen çalgı aletiyle ozanlar tarafından icra edilmiştir. Cumhuriyet Türkiye'sinde Halk Edebiyatı yeniden bir canlanma ve hak ettiği değeri görme süreci yaşarken Âşık Veysel kendini bu sürecin göbeğinde bulmuştur. Yüksek Lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmamızda Âşık Veysel'in ölümünden yıllar sonra toplanan ve bütün şiirlerini içinde barındıran İnkılâp Yayınevi'nden çıkmış Dostlar Beni Hatırlasın adlı şiir kitabında şairin kendisine ait 157 adet şiiri incelenmiştir. Çalışmada bir Âşık Veysel sözlüğü vücuda getirilmiş olup kelimelerin sıklık dizini de sözlük içinde belirtilmiş bulunmaktadır. Bununla birlikte şairin kullandığı kelime grupları belirlenerek söz varlığı bağlamında incelenmiştir. Şairin söz varlığı incelenirken ana başlıklar ve alt başlıklar şeklinde sınıflandırma yöntemi tercih edilmiştir. Zengin bir kelime hazinesine sahip olan Âşık Veysel'in şiirlerinden hareketle edebî kimliği tahlil ve izah edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kelime grupları, sözlük, dizin, Âşık Veysel