Erzincan ilindeki karayollarına yakın arazilerde yetiştirilen buğdayların ağır metal içeriklerinin ve sağlık risklerinin araştırılması

Bu çalışmada, Erzincan organize sanayi çevresindeki Erzincan–Erzurum karayolundan farklı noktalardan toplanan ekmeklik buğdaylardaki (Triticum aestivum) trafik, endüstriyel üretim ve tarımsal faaliyet kaynaklı alüminyum, arsenik, krom, manganez, kobalt, nikel, bakır, demir, çinko ve gümüş gibi ağır metal seviyelerinin karayoluna olan mesafeye bağlı olarak değişimi ve bu kirliliğin buğday tüketimi yoluyla insan sağlığı açısından oluşturduğu potansiyel riskler değerlendirilmiştir. Arsenik (0.0289–0.0117 µg kg⁻¹), krom (0.250–0.078 µg kg⁻¹), alüminyum (20.19–3.66 µg kg⁻¹), kobalt (0.120–0.046 µg kg⁻¹), manganez (53.19–18.16 µg kg⁻¹), nikel (3.10–1.40 µg kg⁻¹), bakır (6.30–2.73 µg kg⁻¹ ), demir (56.47–32.79 µg kg⁻¹), çinko (39.01–26.98 µg kg⁻¹) ve gümüş (0.00317–0.00028 µg kg⁻¹) gibi çeşitli ağır metallerin seviyelerinin karayolundan olan mesafeye bağlı olarak azalma gösterdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, insan sağlığına yönelik risk değerlendirmesi kapsamında hesaplanan tehlike indeksi (HI) değerinin, 1'in üzerinde bulunması, toplam sağlık riskinin tek bir metalden ziyade çoklu metal maruziyetinin birleşik etkisinden kaynaklandığını göstermektedir. Hedeh Tehlike Katsayıları (THQ) bakımından, özellikle manganez (THQ= 1.779) ve kobaltın (THQ=1.746) değerlerinin 1'in üzerinde olması, HI'nin yükselmesinde baskın belirleyiciler olarak öne çıkmıştır. Diğer metallerin THQ değerleri 1'in altında kalmasına rağmen, toplam etkiyi artırarak HI'nin büyümesine katkı sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, çalışma alanında yetiştirilen buğdayın kısa vadede doğrudan "tehlikeli" olarak değerlendirilmesinden ziyade, özellikle uzun dönemli tüketim senaryolarında insan sağlığı açısından izlenmesi gerektiği ortaya konulmuştur.