Erzincan ovası akiferinin yeraltısuyu kimyasının araştırılması

Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat havzasında yer alan Erzincan ovasında yapılan bu çalışmada ova akiferinin yeraltısuları kimyasının araştırılması amaçlanmıştır. Erzincan ovası ve akifer alanı başta deprem olmak üzere heyelan, çığ ve taşkın gibi doğal etmenler etkisinde şekillenmiştir. Bu etmenlerin ova üzerindeki etkileri günümüzde de devam etmektedir. Bölgenin aktif tektoniğine bağlı olarak oluşan yüzey şekillerine, ova akiferini oluşturan sedimanların mineralojik özelliklerine, yeraltısuyunun beslenme alanlarındaki litolojilere ve antropojenik etkilere bağlı olarak çalışma alanı içerisindeki yüzey ve yeraltısuları hidrojeolojik ve jeokimyasal açıdan farklı özellikler göstermektedir. Bu etkilerden dolayı yüzey ve yeraltısularının kaliteleri de değişmektedir. Bu değişim kaynak kayacın jeokimyasal özelliklerine, fay zonlarındaki ikincil mineralleşmelere, çevrede yürütülen insani faaliyetlere bağlı olarak gelişmektedir. Tez kapsamında Erzincan Ovası yüzey sularından 48 adet, yeraltısularından ise 52 adet olmak üzere toplam 100 adet su numunesi alınmıştır. Alınan numuneler ile suların toksik metal analizleri, majör anyon - katyon analizleri ile fiziksel özelikleri (Eh, Ei, PH) belirlenmiştir. Yapılan analizler ile ağırmetal maksimum /minimum değerleri, Al; 4496,89 / 21,91 ppb, As; 65,47 / 0,39 ppb, Cd;17,43/0,02 ppb, Cr;341,18 / 0,47 ppb, Cu;788,38 / 1,75 ppb, Fe;4313,41 / 39,44 ppb, Mn;2986,69 / 1,22 ppb, Ni; 2230,09 / 7,84 ppb, Pb; 48,68 / 0,65, Zn;5174,48 / 7,63 pbb değer aralıklarında elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar uluslararası kuruluşların (ITASHY, EPA, WHO) belirlediği limit değerlere göre değerlendirilmiştir. Bazı örneklerdeki As, Al, Cd, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb ve Zn element derişimlerinin uluslararası standartlarda (ITASHY, 2005; EPA, 2009; WHO, 2008) belirtilen içme suyu maksimum /minimum sınır değerlerinden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Majör anyon - katyon analiz sonuçlarına göre bölge sularının kökeninin bölgenin jeolojik ve çalışma alanını kuzeyden sınırlayan Kuzey Anadolu Fay sisteminin aktivitesine bağlı olarak ofiyolitik ve Kireçtaşı (CaCO3) kökenli olduğu genel sınıflamasının ise magnezyum bikarbonatlı sular olduğu belirlenmiştir. ABD tuzluluk sınıflamasına göre bölge suları C2-S1/C3-S1 sınıfında, Sodyum Adsorbsiyon Oranı sınıflamasına göre S1 sınıfında, Kalıcı Sodyum Karbonat sınıflamasına göre ise kullanılabilir su sınıfında olduğu tespit edilmiştir.