Esansiyel hipertansiyon hastalarında kan basıncı değişkenliği ile yaşam kalitesi arasındaki ilişki

Cinli H. İ. Esansiyel Hipertansiyon Hastalarında Kan Basıncı Değişkenliği İle Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişki, Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Manisa, 2012.GİRİŞ VE AMAÇ: Hipertansiyon dünyada erişkin nufusun %26,4'ünde görülmektedir. Türkiyede yaklaşık 15-16 milyon hipertansiyon hastasının olduğu öngörülmektedir. Ülke genelinde yaygınlığı, yandaş hastalık ve risk faktörleri ile birlikteliği ile göz önüne alındığında hipertansiyon ülkemiz için önemli bir sağlık sorunudur. Hipertansif hastalarda yaşam kalitesini inceleyen birçok çalışma olmasına karşın, literatürde 24 saat içindeki kan basıncı değişimi ve kan basıncındaki değişkenliğin yaşam kalitesi üzerine etkilerini ortaya koyan çok fazla çalışmaya rastlanmamaktadır. Çalışmamızda esansiyel hipertansiyon tanısı almış kişilerin sağlıkla ilgili yaşam kalitelerini, 24 saat içindeki kan basıncı degişikliklerinin ve kan basıncı değişkenliğinin yaşam kalitesi üzerine etkisini araştırmak amaçlanmıştır.HASTALAR VE YÖNTEMLER: Çalışmaya Eylül 2011 ile Haziran 2012 tarihleri arasında Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, İç Hastalıkları Nefroloji ve Genel Dahiliye polikliniğine başvuran 18-70 yaş arası hastalar alındı. Esansiyel hipertansiyon tanısı alan ve ilaç öyküsü olmayan toplam 73 hasta çalışmaya alındı. Hipertansiyon saptanan hastalara, 24 saatlik kan basıncı izlemi amacıyla ambulatuvar kan basıncı izleme cihazı takıldı. Hastalara SF-36 anket formu verilerek gözetimimiz altında formdaki soruları yanıtlaması istendi. 8 ana başlıktan olusan 36 soru içeren SF-36 ile hipertansiyon hastalarının yasam kaliteleri ölçüldü.Hipertansif hasta grubu, ambulatuvar kan basıncı izlemine göre; dipper hipertansiyon: Gece/ gündüz kan basıncı oranı 0.8-0.9 olması, non-dipper hipertansiyon: Gece /gündüz kan basıncı oranı 0.9-1.0 olması, inverted- dipper (reverse dipper) hipertansiyon: Gece / gündüz kan basıncı oranının >1 olması, beyaz önlük hipertansiyon: Klinik kan basıncı ölçümleri 140-90 üzerinde holterde ise 135-85 den düşük saptanması şeklinde 4 gruba ayrıldı. Hastaların kan basıncı değişkenliği; değişim katsayısı (VC)=100xstandart sapma/ortalama kan basıncı formülü ile hesaplandı.İstatistiksel değerlendirmede gurupların karşılaştırması için ANOVA testi ve students t testi uygulandı. Değişkenler arası ilişkiyi araştırmak için pearson korelasyon testi kullanıldı. P < 0,05 olması anlamlı kabul edildi.BULGULAR: Araştırmamıza alınan hastaların yaş ortalaması 43,2 ± 13,6 ve %49,3'ü (s=36) erkek, %50,7'si (s=37) kadındı. AKBM verilerine göre hastaların %39,7'si (s=29) dipper hipertansiyon, %31,5'i (s=23) non dipper hipertansiyon, %15,1'i (s=11) revers dipper hipertansiyon, %13,7'si (s=10) beyaz önlük hipertansiyonundan oluşmaktaydı. Hipertansif grupların AKBM verileri karşılaştırıldığında bayaz önlük gurubunda kan basıncı paremetreleri anlamlı olarak daha düşüktü. NTSBP ve NTMAP parametrelerinde revers-dipper ile dipper grubu karşılaştırdığımızda; revers dipper grupta kan basıncı ortalaması istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p:0,018), (p:0,045).Çalışmamızda hipertansif guruplar kısa form SF-36 alt ölçek puanlarına göre karşılaştırıldı. Fiziksel fonksiyon puanı beyaz önlük gurubunda daha yüksek ama istatistiksel olarak anlamlı değildi. Genel sağlık, vitalite, sosyal fonksiyon, duygusal rol güçlüğü puanı non-dipper gurubunda daha düşük ama istatistiksel olarak anlamlı değildi. Kan basıncı değişkenliği ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi incelediğimizde; 24HDBPVC ile fiziksel rol güçlüğü arasında negatif yönde orta düzeyde ve anlamlı ilişki saptandı (r=-0,240), (p=0,041); DTDBPVC ile fiziksel rol güçlüğü arasında negatif yönde orta düzeyde ve anlamlı ilişki saptandı (r=-0,256), (p=0,028).Çalışmamızda genel olarak kan basıncı ortalamaları yüksek olanların yaşam kalitesi puanları daha düşük saptandı. İstatistiksel olarak anlamlı sonuçlar ise NTSBP ile fiziksel fonksiyon (p=0,033), NTDBP ile ağrı (p=0,016), 24HSBP ve DTSBP ile genel sağlık parametresi arasında saptandı (p=0,024), (p=0,006).SONUÇ: Çalışmamızda yaşam kalitesinin genel sağlık, vitalite, sosyal fonksiyon, duygusal rol güçlüğü paremetreleri non dipper gurupta daha düşük saptandı. Ancak istatistiksel olarak anlamlı degildi. İstatistiksel olarak anlamlı sonuçlar elde etmek için çalışmanın daha geniş ölçekte yapılması gerektiğini düşünüyoruz. 24HDBPVC ve DTDBPVC ile fiziksel rol güçlüğü arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki saptandı. Çalışmamızda genel olarak kan basıncı ortalamaları yüksek olanların yaşam kalitesi puanları daha düşük saptanmıştır. İstatistiksel olarak anlamlı sonuçlar ise NTSBP ile fiziksel fonksiyon, NTDBP ile ağrı, 24HSBP ve DTSBP ile genel sağlık parametresi arasında saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, dipper, non dipper, revers dipper, beyaz önlük, yaşam kalitesi, SF-36.