Eski Türk edebiyatında manzum sergüzeşt-nameler

Yüzlerce yıllık birikimin ürünü olan divan şiiri ele aldığı konular bakımındançeşitlilik gösterir. Ancak, divan şiirine yönelik araştırmalar, daha ziyade müstakil metinneşirleriyle sınırlı kalmaktadır. Bu noktada farklı metinlerin teşkil ettiği türincelemelerinin önemi ortaya çıkmaktadır. Şairlerin öz yaşam öyküleri ve hatıralarındanibaret olan sergüzeşt-nâmeler de söz konusu türlerden biridir.Bu çalışma Eski Türk Edebiyatı araştırmalarında yeterince incelenmeyensergüzeşt-nâmeler üzerinedir. Çalışmada ilk olarak sergüzeşt-nâme türü kapsamınagiren eserler belirlenmiş, türün çeşitli yönden öne çıkan örnekleri biçim, içerik ve üslûpaçısından incelenmiştir. Daha sonra ulaşabildiğimiz tüm örneklerinden hareketle türüngenel özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.Çalışmamız sonucunda şairlerin öz yaşam öyküleri ve hatıralarını konu edinensergüzeşt-nâmelerin, bir tür teşkil edecek kadar yaygın olarak kullanıldığını gördük.Eserlerde anlatılanların büyük oranda gerçek kişi, olay ve mekânlara dayalı olması,sergüzeşt-nâmelerin divan şiirinin hayata açılan pencerelerinden biri olduğunu ortayaçıkarmıştır. Bununla birlikte sergüzeşt-nâmelerde yer alan hâdiselerden hareketleOsmanlı toplumsal yaşamını ve Osmanlı bireyini tanıma imkânı bulduk.Anahtar Sözcükler: Sergüzeşt-nâme, Sergüzeşt, Otobiyografik Eserler, Özyaşam öyküsü, Mesnevi, Divan şiiri, Hatıra.