Eskiçağ'da Nusaybin (En eski devirlerden MS 363 yılına kadar)

Çalışma sahamızı oluşturan Nusaybin, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü'nde yer alan Mardin İli'nin bir ilçesidir. Nusaybin toprakları, kültürel miras açısından ve insanoğlunun hayatının vazgeçilmez unsuru olan su bakımından oldukça zengindir. Nusaybin ve çevresi, Çağ Çağ Nehri sayesinde sayısız yerleşmelere sahne olmuştur. Şehrin içinden geçen Çağ Çağ suyu nedeniyle yaşanılabilirlik açısından oldukça cazip bir konumda bulunmasının yanında önemli ticaret yollarının kavşağında yer alması bölgenin değerini bir kat daha artırmıştır. Jeopolitik açıdan oldukça önemli konumda yer alan Nusaybin toprakları üzerinde mücadeleler tarihi boyunca hiç eksik olmamıştır. Bu topraklara sahip olmak adına birçok kavim, devlet ve imparatorluk kıyasıya mücadele vermiştir. Dolayısıyla Nusaybin birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bu durum tarihöncesi ve sonrası dönemlerde bölgenin ticari, askeri, sosyal ve kültürel etkileşimin en yoğun yaşandığı bir yer haline gelmesine de sebep olmuştur. Ayrıca Nusaybin, Anadolu ve Mezopotamya medeniyetleri arasında bir geçiş noktası konumunda olduğundan kültürler arası köprü görevi de üstlenmiştir. Araştırma konumuz, Nusaybin şehrinin Prehistorik dönemden MS 363 yılına kadar olan tarihi sürecini kapsamaktadır. Bu çalışmamızda yazılı kaynakların yanı sıra arkeolojik kazılar ve yüzey araştırmaları sonucunda elde edilen verilerden yararlanılmıştır. Nusaybin'de şu ana kadar tespit edilmiş en erken yaşam izi Girnavaz Höyüğü kazıları ışığında Geç Uruk Devri'ne ait olmakla birlikte MÖ III. binyılın ortalarından itibaren sırasıyla Sümer, Akkad, Assur, Hurri-Mitanni, Yeni Assur, Arami, Med-Pers, Makedon Krallığı, Seleukos, Parth, Roma ve Sasani hâkimiyetlerine sahne olan şehir önemini günümüze kadar da korumuştur. Nusaybin'in Eskiçağ tarihinin daha iyi anlaşılmasını sağlamak adına böyle bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Amacımız Nusaybin ve çevresinde yapılan çalışmalara ve ileride yapılacak çalışmalara katkıda bulunmaktır. Anahtar Kelimeler: Nusaybin, Assur Kral Yolu, Girnavaz, Roma, Sasaniler, Çağ Çağ Nehri