Türkiye'de iklim değişikliği ve işgücü üzerine makaleler

Bu tez, iklim değişikliğinin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini; işgücü piyasasının sektörel dönüşümü, tarımsal üretkenlik dinamikleri ve iç göç hareketliliği ekseninde incelemektedir. Bu kapsamda tezin kuramsal çerçevesi, veri kaynakları ve üç ayrı bölümde sunulan ampirik analizleri aşağıda özetlenmektedir. Birinci ampirik bölüm, Türkiye'de iklim değişikliğinin işgücü piyasası üzerindeki etkilerini, sektörler arası yeniden dağılım ve mesleki beceri grupları ekseninde analiz etmektedir. 2008 ile 2021 yıllarını kapsayan TÜİK İşgücü İstatistikleri Mikro Veri Seti ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden temin edilen sıcaklık ve yağış verilerinin birleştirilmesiyle oluşturulan geniş mikro veri setine dayanan analizlerde, sıcaklık artışlarının tarımsal istihdamı belirgin şekilde azaltırken hizmetler sektöründeki istihdamı artırdığı gözlemlenmiştir. Bulgular, sıcaklık artışlarının işgücünü tarımdan hizmetler sektörüne yönlendirdiğini, buna karşılık sanayi sektörüne istatistiksel olarak anlamlı bir geçiş yaratmadığını göstermektedir. Ayrıca etkinin asimetrik olduğu; özellikle düşük vasıflı ve düşük eğitimli işgücünün iklimsel şoklara karşı en savunmasız grubu oluşturduğu tespit edilmiştir. İkinci bölüm, ilk bölümde gözlemlenen sektörel kaymaların iktisadi mekanizmalarını açıklamak amacıyla sadeleştirilmiş bir genel denge modeli sunmaktadır. Tarımsal üretkenlik dinamiklerini merkeze alan bu teorik çerçeve, Türkiye'nin 1998-2022 dönemine ait sektörel işgücü ve sektörel hasıla verileri kullanılarak kalibre edilmiştir. Model sonuçları, iklim kaynaklı üretkenlik şoklarının sektörler arası göreli getirileri değiştirerek emek tahsisini belirleyen temel mekanizmalardan olduğunu doğrulamaktadır. Ampirik analizler de sıcaklık stresi ile tarımsal üretkenlik arasındaki güçlü ilişkiyi teyit ederek, modelin teorik öngörülerini desteklemektedir. Üçüncü ampirik bölüm ise Türkiye'de iklim krizinin en belirgin tezahürü olan kuraklığın iç göç dinamikleri üzerindeki etkisini incelemektedir. 2008-2023 dönemini kapsayan iller arası ikili (bilateral) göç akışları ve yüksek çözünürlüklü Standartlaştırılmış Yağış-Evapotranspirasyon İndisi (SPEI) kullanılarak kurulan çekim (gravity) modeli, Poisson Sözde En Çok Olabilirlik (Poisson Pseudo Maximum Likelihood - PPML) yöntemiyle tahmin edilmiştir. Analizler, kuraklığın istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde göçe neden olduğunu; bu etkinin nüfusu tarımsal çeperlerden kent merkezlerine taşıyarak yapısal dönüşüm ve kentleşme sürecini hızlandırdığını ortaya koymaktadır. Ayrıca kuraklığın, doğrudan etkisinin yanı sıra çatışma kanalı üzerinden de dolaylı olarak göçü şiddetlendirdiği ortaya konulmuştur. Özetle, bu tez iklim değişikliğinin Türkiye'de işgücü piyasalarından demografik hareketliliğe kadar uzanan yapısal dönüşüm süreçlerinin merkezinde yer aldığını ampirik ve teorik bulgularla ortaya koymaktadır. Son olarak, iklim şoklarının heterojen etkilerini ve makroekonomik yansımalarını göstererek, tüm bulguların işaret ettiği politika yapımına ve teorik modellemeye ilişkin çıkarımlarla sona ermektedir.