Etik tüketim davranışları ve etik tüketimle ilişkili kişisel değerler

20. yüzyılın ikinci yarısında özellikle Batı demokrasilerinde kendini göstermeye başlayan ve modern toplum tüketicisinin tüketim tutum ve davranışlarına yön veren etik tüketim bireyin aşırı ve gereksiz tüketim alışkanlıklarına bir tepki olarak doğmuş ve gelişim göstermiştir. Özellikle bilginin kitle iletişim araçlarının yaygınlığı ile küresel bir kimlik kazanması sonucu bireyler işletmelerin üretim, tedarik, pazarlama gibi temel faaliyetlerinden haberdar olmaya ve bu faaliyetlerin yarattığı ekolojik bozulma ve insan hakları ihlallerine tepki göstermeye başlamıştır. Bu değişme tüketicileri satın alma kararlarında daha sosyal sorumlu olmaya ve etik kaygılarını dikkate almaya itmiştir. Etik kaygıların yanı sıra modern tüketicinin satın alma kararlarına yön veren bir diğer etken ise bireylerin politik ideolojileridir. Bireyin politik ideolojileri sosyal ve ekonomik yapıyı şekillendirerek toplumu derinden etkilemektedir. Tüketicileri satın alma kararlarında etik davranmaya iten sebeplerin araştırıldığı birçok çalışma bulunsa da politik ideolojilerin etik satın alma davranışı üzerine etkisinin araştırıldığı sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışma kapsamında tüketicilerin etik satın alma kararlarında etkili olan politik ideolojilerin tanımlanması ve söz konusu politik ideolojiler ile etik tüketim davranışı arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmaktadır. Araştırma kapsamına Adana ilinde yaşayan tüketiciler dahil edilmiştir. Bu çalışma neticesinde etik tüketim davranışı ile politik ideolojiler arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmuştur. Buna göre sol politik görüşü destekleyen bireylerin etik tüketim davranışı sergileme eğilimleri sağ politik görüşü destekleyen bireylere kıyasla daha yüksektir. Ancak etik tüketime yönelik tutum ve niyet ile dini inanç arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ayrıca çevrecilik eğilimi ve çevre duyarlılığı yüksek bireylerin kurumsal etik duyarlılıkla satın alma eğilimleri arasında pozitif yönde bir ilişki mevcuttur. Son olarak yaş ile çevre duyarlı ve etik tüketim arasında negatif bir ilişki tespit edilmiştir. Buna göre genç bireylerin satın alma kararlarında çevre duyarlı ve etik tüketim davranışı sergileme düzeyleri nispeten yaşlı tüketicilere kıyasla daha yüksektir. Anahtar Kelimeler: Etik tüketim, politik ideolojiler, kurumsal sosyal sorumluluk, çevrecilik, tüketici davranışı