İnme geçiren bireylerin yaşam kalitelerinin ve algılanan stres durumlarının değerlendirilmesi

Bu çalışma, Irak'ta yaşayan ve felç geçirmiş hastaların yaşam kalitesini ve algılanan stres durumlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Bu çalışmanın deseni, kesitsel tanımlayıcı bir çalışma olarak planlanmıştır. araştırmaya katılanların onamları alınmıştır.Çalışmanın yapılabilmesi için etik kurul ve kurum izinleri alınmıştır. Çalışma, 01 Nisan-30 Temmuz 2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Ölçeklerde Veri Parametrik testleri kullanılmıştır. Niceliksel değişkenlerimizin ilgisiz iki örnekten elde edilen puanlardan anlamlı düzeyde farklı olup olmadığını test etmek için bağımsız bir örnek t-testi yapıldı. ANOVA (F) testi, ikiden fazla ilgisiz örneğin ortalamasının birbirinden önemli ölçüde farklı olup olmadığını test etmek için uygulandı ve tüm çalışma katılımcıları için doğrudan görüşme yoluyla toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) kullanıldı. Araştırmanın evreni, Al-Sadr Medical City, Al-Najaf Eğitim Hastanesi, Al-Furat Al-Awsat Hastanesi, Al-Hâkim Genel Hastanesi ve Al-Furat Al-Awsat Sinir Bilimleri Merkezi olarak seçilmiştir. Örneklem için bu merkezlerde takip edilen hastalardan çalışma kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olanlar seçilmiştir. Çalışmaya 205 hasta gönüllü olarak katılmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği ve İnmeye Özel Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların inme tanıları incelendiğinde %76,1'inin iskemik inme, %23,9'unun hemorajik inme geçirdiği belirlenmiştir. Katılımcıların %48,8'inin 5-6 ay, %31,7'sinin ise yaklaşık 7 ay önce inme geçirdikleri belirlenmiştir. Katılımcıların inmeye özel yaşam kalitesi puan ortalaması 1,95 iken, algılanan stres ölçeği puan ortalaması 11,03 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların cinsiyete göre inmeye özgü yaşam kalitesi ölçeği ve alt boyutlarından aile rolü, mod, kişilik boyutları puan ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık gösterdiği, erkeklerde bu puanların anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Erkeklerde algılanan stres puanları kadınlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Katılımcılardan 40 yaş ve altı olanların inmeye özel yaşam kalitesi ölçeği puanları 40 yaş ve üzerinde olanlara göre anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. Buna karşın, algılanan stres puanları 40 yaş ve altı grupta diğer yaş gruplarına göre anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. Yapılan çoklu karşılaştırmalara göre bekar ve evli gruplarının enerji, mobilite, sosyal rol, üst ekstremite fonksiyonu, vizyon, iş/üretim, inmeye özgü yaşam kalitesi puan ortalamalarının dul gruptan büyük olduğu görülmüştür. Benzer şekilde, yapılan çoklu karşılaştırmalarda lise ve üniversite düzeyinde eğitimi olanların aile rolü, vizyon puan ortalamaları ilkokul ve altı gruptan anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. Üniversite düzeyinde eğitime sahip olanların enerji, sosyal rol, inmeye özgü yaşam kalitesi toplam puan ortalamalarının ilkokul ve altı gruptan anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca, hemorajik inme geçirenlerin kendine bakım puan ortalamalarının iskemik inme geçirenlerden daha yüksek olduğu saptanmıştır. Algılanan stres puanları ile enerji, aile rolü, dil, hareket, ruh hali, kişilik, öz bakım, sosyal rol, üst ekstremite işlevi ve iş/iş gibi yaşam kalitesi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve ters bir ilişki vardır (p< 0,01). İnmeye özgü yaşam kalitesi ile algılanan stres düzeyi arasında ise ters yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (p< 0,01).Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, algılanan stres ve yaşam kalitesi, cinsiyet, yaş, gelir, eğitim düzeyi, yaşanılan yer, inme türü gibi değişkenlerden etkilenmektedir. İnme geçiren bireyler arasında ileri yaş, düşük eğitim seviyesi, dul bireyler ve erkekler yaşam kalitesi bakımından risk grubu kabul edilmeli ve bu grupta algılanan stres düzeyi de daha yüksek olduğu için bu gruplara özel psikososyal destek ve rehabilitasyon çalışmaları düzenlenmelidir.