Kurak alanlarda mikro-havza su hasadının su ve toprak kayıplarına etkisinin değerlendirilmesi

Mikro-havza su hasadı (MCWH) teknikleri, yüzey akış sularını biriktirerek, kurak alanlarda su stresinin etkilerini azaltabilir. Bu teknik arazi üzerinde bir değişikliği gerektirir ve yersel yüzey akış sularını bitki yetiştirilen noktalarda biriktirerek aşağı doğru olan yüzey akış miktarını azaltır. Ayrıca, bu teknik toprak ve su kayıpları üzerinde önemli etkilere sahip olup aynı zamanda vejetasyonun canlı kalmasına yardımcı olur. Bu çalışmada yıllık ortalama yağışı 110 mm olan bir alanda mikro-havza su hasadı (MCWH) tekniklerinin su, toprak ve vejetasyon üzerine etkileri değerlendirilmiştir. Alanı 2.5 km2 olan küçük bir havzada yürütülen bu araştırmada otomatik iklim istasyonu, yüzey akış sensörleri, yüzey akış parselleri, mikro-havzada, oyuntuda ve havza düzeyinde yüzey akışı, sediment kayıplarını ölçmek için Gerlach aparatı gibi aygıtlar kullanılmıştır. Ayrıca, RUSLE2 Modeli sırtlar arasında sediment taşınımını hesaplamak amacıyla kullanılmıştır. Araştırma sonuçları çalışmanın yapıldığı alanda düşen yağışların kuru tarımı sürdürebilmek için yeterli olmadığını göstermiştir. Ancak, yüzey akışın oluşabilmesi için en az 4 mm'lik bir yağışa gereksinim olduğu belirlenmiştir. Mikro-havza su hasadı tekniği ile yüzey akışın %5-80'nin mera alanlarının iyileştirilmesinde yararlı olabileceği kestirilmiştir. Mikro-havza ölçeğinde yıllık yüzey akış miktarı 200-400 m3 ha-1 arasında belirlenmiştir. Araştırmanın yapıldığı küçük havza bazında bu değer yarı yarıya azalmış, ancak tüm havza bazında ise 425 m3 ha-1 olmuştur. Yıllık sediment miktarı mikro-havza su hasadı tekniğiyle kontrol konusuna göre 1.6 kat daha fazla bulunmuştur. Ancak, sırtlara ulaşan sediment miktarı toplam sediment kayıplarının 1/5'inden daha az olmuştur. Havza bazında yıllık sediment verimi oyuntu erozyonunu katkılarıyla 1.5 Mg ha-1 belirlenmiştir. Çalışma alanında. Belirlenen ortalama sediment verimi başka alanlarda yapılan çalışmalardaki izin verilebilir toprak kayıplarından daha düşük bulunmuştur. Çalışmada mikro-havza su hasadı yapılarının ömürlerinin 20-30 yıl arasında olabileceği tahmin edilmiştir. Ayrıca, mikro-havza su hasadı tekniğinin canlı çalı oranını kontrol parsellerindeki %5'e karşılık %70'e çıkardığı gözlenmiştir. Atriplex helimus çalısının çalışmada denemeye alınan diğer çalılara kıyasla daha fazla canlı kalma özelliğine sahip olduğu da ayrıca belirlenmiştir. Çalışma sonuçları, mikro-havza su hasadı uygulamasının yüzey akışı artırdığı ancak havza bazında yüzey akışa etkisinin fazla olmadığını göstermiştir. Anahtar kelimeler: Mikro-havza su hasadı, toprak kaybı, toprak suyu, çalı canlı kalma oranı