Evli kadınların aile yapılarının değerlendirilmesi ve ailede kayınvalide rolünün incelenmesi

Araştırmanın amacı, evli kadınların kayınvalidesiyle ilişkisini çeşitli değişkenler açısından incelemek, ailedeki kayınvalide rolünü ve etkilerini tespit etmektir. Araştırmanın modeli; karma araştırma yöntemlerinden tamamen karma, sıralı, eşit statülü modeldir. Araştırmanın çalışma evreni Türkiye'de yaşayan evli, çocuklu ve kayınvalidesi yaşayan kadınlardır. Araştırmanın nicel kısmı için ölçüt örnekleme yöntemi ve kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Nitel kısım için ise kolay ulaşılabilir durum örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmındaki veriler, Aile Yapısı Değerlendirme Aracı (AYDA) ve Kişisel Bilgi Formu aracılığı ile toplanmıştır. Nitel kısımdaki veriler ise görüşme formu aracılığı ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel kısmına 501 kişi, nitel kısmına 16 kişi dâhil olmuştur. Araştırmanın nicel verileri Kruskal Wallis-H testi, Mann Whitney-U testi ve Spearman Brown Sıra Farkları Korelasyon analizi ile incelenmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Araştırmanın nicel bulgularına göre; algılanan gelin-kayınvalide ilişkisi, gelinin öğrenim düzeyi, çiftlerin ailelerinin kültürel benzerliği/farklılığı, gelin-kayınvalide hane yakınlığı/uzaklığı, gelin-kayınvalide görüşme sıklığı, ailelerin evliliği onaylama durumu ve anne-oğul ilişki tipine göre farklılaşmaktadır. Algılanan gelin-kayınvalide ilişkisi; gelinin çalışması, evlilik süresi, kayınvalidenin öğrenim düzeyi ve çalışma durumuna göre farklılaşmamaktadır. Gelinin aile uyum düzeyi; gelin-kayınvalide hane yakınlığı, görüşme sıklığı ve algılanan gelin-kayınvalide ilişki tipine göre farklılaşmaktadır. Aile uyum düzeyi ve algılanan gelin-kayınvalide ilişkisi arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Araştırmanın nitel bulgularına göre; gelin-kayınvalide ilişkileri ve kayınvalidenin aile sistemindeki rolü ve etkilerine ilişkin dört tema tespit edilmiştir. Bunlar; gelinin değerlendirmesiyle gelin-kayınvalide ilişkilerinin belirleyicileri, gelinin aile sistemine kayınvalideyi dâhil eden koşullar, gelinin aile sistemindeki kayınvalide rolleri ve gelinin aile sistemine kayınvalidenin etkileridir. Araştırmanın nicel ve nitel bulgularının alanyazındaki karşılaştırılmasında destekleyici verilere ulaşılmıştır. Araştırma bulgularından yola çıkılarak bir model önerisi sunulmuştur.