Evre-3 evre-4 kronik böbrek hastalarında SGLT-2 inhibitörleri kullanımının böbrek fonksiyon ve proteinüri üzerine etkisinin değerlendirilmesi

ÖZET Giriş-Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH), artan prevalansı ve yüksek kardiyovasküler riski nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu olup, hastalığın ilerleyişinde GFR kaybı ve proteinüri temel belirleyicilerdir. Son yıllarda SGLT-2 inhibitörleri, glisemik kontrolden bağımsız renal koruyucu etkileri ile dikkat çekmektedir. Ancak bu ilaçların özellikle evre 3–4 KBH'de gerçek yaşam sonuçlarına ilişkin veriler sınırlıdır. Bu çalışma, evre 3–4 KBH hastalarında SGLT-2 inhibitörü kullanımının GFR değişimi, proteinüri düzeyleri, temel biyokimyasal parametreler ve son dönem böbrek hastalığına ilerleme üzerindeki etkisini retrospektif olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu çalışma, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı poliklinik ve servislerinde 01 Şubat 2020-01 Mayıs 2025 tarihleri arasında takip edilen, evre 3–4 kronik böbrek hastalığı (KBH) kriterlerini karşılayan hastaların retrospektif olarak değerlendirilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların glomerüler filtrasyon hızları (GFR) 20–60 mL/dak/1,73 m² aralığında olup, KDIGO evrelemesine göre evre 3 ve evre 4 KBH grubunda yer almaktaydı. Hastalar SGLT-2 inhibitörü kullananlar ve kullanmayanlar (Kontrol Grubu) olarak iki gruba ayrıldı Her iki grupta da hastaların 0. ay (başlangıç), 6. ay ve 12. ay laboratuvar değerleri hastane bilgi yönetim sisteminden retrospektif olarak elde edilmiştir. Çalışmanın başlangıç popülasyonu 124 hastadan oluşmakta olup, 55 hasta tedavi grubunu, 69 hasta kontrol grubunu oluşturmuştur. Hastalara ait demografik bilgiler (yaş, cinsiyet, ek hastalıklar), klinik özellikler ve laboratuvar sonuçları aynı veri tabanından elektronik olarak taranmıştır. Hastaların hemogram ve hematokrit değerleri, biyokimyasal parametreleri, lipid profili, açlık glukozu, HbA1c düzeyleri, spot idrarda protein ve kreatinin ölçümleri ile kan gazı sonuçları değerlendirilmiş; tüm bu parametrelerin başlangıç (0. ay), 6. ay ve 12. ay takiplerindeki değişimleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. GFR hesaplamaları otomasyon sisteminin kullandığı CKD-EPI formülüne göre değerlendirilmiştir. Proteinüri ölçümleri spot idrar protein/kreatinin oranı ile kantitatif olarak analiz edilmiştir. Çalışma retrospektif nitelikte olduğundan hasta müdahalesi yapılmamış, yalnızca kayıtlı veriler değerlendirilmiştir. Veritabanındaki eksik, tutarsız veya takip süreleri yetersiz olan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Verilerin işlenmesi sırasında kişisel bilgiler anonimleştirilmiştir. Son dönem böbrek hastalığına (SDBH) ilerleme oranları iki grup arasında karşılaştırıldı. İstatistiksel analizlerde; sürekli değişkenler için ortalama ± standart sapma, kategorik değişkenler için sayı ve yüzde değerleri kullanılmıştır. İki grup arasındaki farkların değerlendirilmesinde dağılıma uygun olarak Student's t-testi veya Mann-Whitney U testi; zamana bağlı değişimlerde tekrarlı ölçüm analizleri ve karşılaştırmalar uygulanmıştır. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: SGLT-2 inhibitörü kullanan hastalarda 0., 6. ve 12. ay ölçümlerinde GFR değişimi kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede daha yavaş seyretti (6. ay için p<0,05; 12. ay için p<0,01). SGLT-2 inhibitörü kullanan hastalarda spot idrar protein/kreatinin oranı 6. ve 12. aylarda anlamlı azalma gösterirken, kontrol grubunda artış eğilimi izlendi (her iki dönem için p<0,01). Kreatinin düzeylerindeki yıllık artış, SGLT-2 inhibitörü kullanan grupta belirgin şekilde daha düşük olup 12. ayda kontrol grubuna göre anlamlı fark oluşturdu (p<0,05). Üre, hemoglobin ve diğer biyokimyasal parametrelerde tedavi lehine istatistiksel açıdan anlamlı değişiklikler kaydedildi (p<0,05). Son dönem böbrek hastalığına ilerleme oranı SGLT-2 inhibitörü kullanan grupta %5,5 iken, kontrol grubunda %20,3 olarak saptandı ve fark anlamlı bulundu (p<0,05). Bu sonuçlar, SGLT-2 inhibitörü kullanımının evre 3–4 KBH hastalarında GFR kaybını yavaşlattığını, proteinüriyi azalttığını ve SDBH'ye ilerleme riskini anlamlı biçimde düşürdüğünü göstermektedir. Sonuç: Bu çalışma, evre 3–4 kronik böbrek hastalarında SGLT-2 inhibitörü kullanımının renal fonksiyonların korunmasına anlamlı katkı sağladığını göstermektedir. SGLT-2 inhibitörü kullanan hastalarda GFR düşüş hızının belirgin şekilde yavaşlaması, proteinüri düzeylerinde anlamlı azalmanın izlenmesi ve kreatinin artışının kontrol grubuna göre daha sınırlı seyretmesi, bu ilaçların güçlü nefroprotektif etkisini desteklemektedir. Ayrıca son dönem böbrek hastalığına ilerleme oranının SGLT-2 inhibitörü kullanan hastalarda anlamlı ölçüde düşük bulunması, SGLT-2 inhibitörlerinin klinik sonuçları iyileştirici etkisini ortaya koymaktadır. Elde edilen veriler, SGLT-2 inhibitörlerinin gerçek yaşam koşullarında da GFR kaybını yavaşlattığını, proteinüriyi azalttığını ve uzun dönem böbrek yetmezliği riskini düşürdüğünü göstermekte olup, bu ilaçların evre 3–4 KBH yönetiminde etkin bir tedavi seçeneği olduğunu desteklemektedir. Anahtar kelimeler Kronik Böbrek Hastalığı, SGLT-2 inhibitörleri, Glomerüler Filtrasyon Hızı, Proteinüri, Böbrek Fonksiyonları, Evre 3–4 KBH, Son Dönem Böbrek Yetmezliği.