Evrensel ve tarihsel boyutlarıyla Kur'an'da insan kavramı

Kur'an'da insan kavramının geçtiği ayetlerin evrensel ve tarihsel bağlamda incelenip, insan kavramının Cahiliye döneminde yaşayan belli bir insana mı yoksa tüm insanlara mı hitap ettiğinin ortaya konulması çalışmanın bel kemiğini oluşturmaktadır. 'Kur'an'da İnsan' konusuyla alakalı çeşitli tezler yazılmış olup insan kavramının evrensel-tarihsel minvalde ele alınması literatürde bir eksiklik olarak saptanmıştır. Bu tezle beraber literatürdeki eksik kalan kısmın tamamlanması amaçlanmaktadır. İnsan kavramına müfessirlerin getirdikleri yorumlar ve delil gösterdikleri rivayetler çerçevesinde muhatabın tespit edilmesi tezin kapsamını oluşturmaktadır. Çalışmada özellikle rivayet ve dirayet tefsirlerinin baz alınması ön görülmüştür. Kur'ân'da insanla ilgili geçen tüm ayetlerin ve bilhassa 'yâ eyyühennas' gibi nida ifadelerinin alınması çalışmanın alanını genişleteceğinden ötürü "el" takısıyla marife ve tekil şekilde gelen 'el-insan' kavramı üzerinde yoğunlaşılması tezin sınırlılık alanını çizmektedir. "el-İnsan" kelimesinin geçtiği her ayette tüm insanları kapsamadığına, bazen belli bir şahsa bazen de belli bir gruba yönelik hitapların yapıldığına ulaşıldı. Anahtar Kelimeler: el-İnsan, Tarihsellik, Evrensellik, Mekkî, Medenî