Evrensel temel gelir modeli ve Türkiye'de uygulanabilirliği

Evrensel Temel Gelir fikri, ismi farklı şekillerde kullanılmış olsa da kökeni Antik yunana kadar dayanmaktadır. Belirli dönemlerde söz konusu fikir ön plana çıkmış olsa da hiçbir zaman tam anlamıyla hayat geçirilememiştir. Artan verimlik ve ekonomik aktivitelerdeki artış ile Dünya, üzerinde yaşayan insanların müreffeh bir hayat sürmesi için gerekli mal ve hizmetleri üretebilecek bir noktada iken hala yoksulluk ve gelir eşitsizliği sorunsalı varlığını sürdürmektedir. Son yıllarda yaşanan teknolojik ilerlemeler ile ortaya çıkan robotlaşma ve yapay zeka yenilikleri ile bu sorunların daha da artıracağı düşünülmektedir. ETG fikri, yoksulluk mücadele etkililik, birincil gelir dağılımının etkinsizliği ve son dönemde yaşanan pandemi benzeri doğal ve sosyal krizlere karşı bireylerin birikimsiz ve gelirsiz kalarak güvencesiz yakalanması gibi konular bağlamında oldukça önemli bir politika alternatifi olarak son yıllarda karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmada da değindiğimiz üzere, söz konusu fikrin uygulanabilirliği ve ekonomik etkileri üzerine araştırmalar yapılmakta ve bir çok ülke pilot deneyler ile söz konusu politikanın etkilerini belirlemeye çalışmaktadır. Çalışmada ETG kavramının gelişimi ve kavram etrafında dönen tartışmalar iktisadi bağlamda tartışılarak, ETG'nin Türkiye'de uygulanabilirliği araştırılmıştır. Türkiye için kurgulanan 5 farklı senaryonun gelir dağılımı ve yoksulluk üzerine olası etkileri hesaplanarak, söz konusu senaryoların mali açıdan getireceği yük hesaplanmıştır. Ayrıca bir ETG uygulanması halinde kaynak olarak nelerin kullanılabileceği de tartışılmıştır. Gelir dağılımı ve yoksulluk üzerinde hedeflendiği gibi oldukça önemli sonuçlar ortaya çıkarabilecek bir sistem olarak ETG, Türkiye'nin mevcut ekonomik koşulları dikkate alındığında, kısa dönemde uygulanması pek mümkün görülmemektedir. Ancak, temel makroekonomik göstergelerde elde edilecek kalıcı bir gelişme ve vergi sistemi, sosyal yardımlar ve kamu giderlerinin etkin olarak yeniden kurgulanması ile birlikte uzun dönemde makul bir ETG modelinin uygulanabilirliği mümkün olabilecektir.