Öğrenci-öğretmen ilişkileri, sınıf disiplin iklimi ve iş doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Okulun disiplin ikliminin öğretmenlerin algıları, duyguları ve tutumları üzerindeki etkilerine ilişkin birçok ampirik çalışma yürütülmüştür. Önceki araştırmalar, okul ortamının, öğretmenlerin iş doyumunun yanı sıra öğrenci-öğretmen ilişki kalitesinin artmasında da hayati bir rolü olduğunu göstermiştir. Diğer yandan, Türkiye'de bu konu ile ilgili az sayıda araştırma yapılmıştır. Sınıf disiplin iklimi, öğrenci-öğretmen ilişkisini ve iş doyumunu olumlu ya da olumsuz etkileyebileceği gibi, genel olarak tüm okul üzerinde etkili olabilir. Buna göre sınıf disiplin iklimi, öğrenci-öğretmen ilişkisi ve öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişkilerin araştırılmasının eğitim yönetimi alanına katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Bu nedenle, bu çalışmanın temel amacı, sınıf disiplin iklimi, öğrenci-öğretmen ilişkisi ve öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu araştırma, TALIS 2018 verilerine dayalı olarak sınıf disiplin iklimi, öğrenci-öğretmen ilişkisi ve iş tatmini arasındaki ilişkileri incelemektedir. Türkiye TALIS 2018 araştırmasına katılan ülkeler arasında yer almaktadır. TALIS 2018 araştırmasına Türkiye'den 457 liseden toplam 8342 öğretmen katılmıştır. TALIS, tüm dünyada öğretme ve öğrenme konusunda güvenilir bir veri kaynağı olarak kabul edilmektedir. Bu araştırmada TALIS 2018 Öğretmen Ölçeğinin 41. bölümü (sınıf disiplin iklimi), 49. bölümü (öğretmen-öğrenci ilişkileri) ve 53. bölümü (öğretmenin iş doyumu) kullanılmıştır. Bu çalışma, erkek öğretmenlerin kadın öğretmenlere göre sınıf disiplin iklimine ilişkin daha olumsuz algılara sahip olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmanın bir diğer bulgusu da kadın öğretmenlerin iş doyum düzeylerinin erkek öğretmenlere göre daha yüksek olmasıdır. Ayrıca, lisans mezunu öğretmenlerin iş doyumunun, lisansüstü eğitim mezunu öğretmenlere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada yapılan analizler, olumsuz sınıf disiplin iklimi ile iş doyumu ve öğretmen öğrenci ilişkileri arasında negatif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ayrıca, öğrenci-öğretmen ilişkileri ile iş doyumu arasında orta düzeyde ve pozitif bir ilişki olduğu bulunmuştur. Olumlu bir sınıf disiplin ikliminin ve daha kaliteli bir öğrenci-öğretmen ilişkisinin öğretmenlerin iş doyumunu artıracağı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonuçlarına dayalı olarak, politika yapıcılar ve uygulayıcılar için öneriler geliştirilmiştir.