Sosyo-politik krizlerin Türk Hava Yolları'nın faaliyet performansına etkileri

Çalışmada, 2010-2018 döneminde Türkiye'de yaşanan sosyo-politik birtakım krizlerin, Türk Hava Yolları'nın faaliyet peformansı üzerindeki etkisi, arz edilen koltuk kilometre (ASK), ücretli yolcu kilometre (RPK), yolcu doluluk oranı (PLF) ve taşınan yolcu sayıları gibi parametreler değerlendirilerek araştırılmıştır. Bu olaylar kronolojik sıra itibari ile; Gezi Parkı, Rus askeri jetinin vurulması, 15 Temmuz askeri darbe girişimi ve elektronik cihazların yasaklanmasıdır. Söz konusu olayların etkileri bölgesel bazda dört farklı algoritma kullanılarak analiz edilmiştir: (1) nedensel etki analizi, (2) aykırı değer algoritması (ODA), (3) kırılma noktası algoritması (BDA) ve (4) değişim noktası algoritması (CPA). Çalışma bulguları, sosyo-politik krizlerin Türk Hava Yolları'nın faaliyet performansı üzerinde bölgesel olarak sınırlı ölçüde etkileri olduğunu göstermiştir. CPA, Gezi Park döneminde yurtiçi, Afrika ve Kuzey Amerika bölgelerinde RPK'da; Avrupa, Uzak Doğu ve Kuzey Amerika bölgelerinde ASK değerlerinde değişim tespit etmiştir. ODA, Rus askeri jetinin vurulduğu dönemde, Afrika ve Kuzey Amerika bölgelerinde ASK ve RPK değerlerinde aykırı değerler tespit etmiştir. ODA aynı zamanda, 15 Temmuz askeri darbe girişiminde Avrupa, Orta Doğu ve Kuzey Amerika bölgelerinde değişkenlerde aykırı değerler ortaya çıkarmıştır. Son olarak ODA, elektronik cihaz yasağında yurtiçi, Kuzey ve Güney Amerika bölgelerinde daha yoğun bir etki tespit ederken; CPA, aynı dönemde Afrika, Uzak Doğu ve Güney Amerika bölgelerinde RPK değerlerinde etki oluştuğunu ortaya kolymuştur. Yaşanan krizlerin yolcu doluluk oranı (PLF) üzerindeki etkisi düşük seviyede kalmıştır. Bu bulgular, yaşanan krizlerin Türk Hava Yolları'nın faaliyet performansını bazen anlık bazen de sınırlı ölçüde etkilemesine karşın, şirketin almış olduğu önlemler ve çevik yönetim yeteneği sayesinde krizlerin hızlıca üstesinden gelebildiğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Aykırı Gözlem Analizi, Etki Analizi, Faaliyet Performansı, Sosyo-Politik Krizler, Türk Hava Yolları