Theses supervised by Prof. Dr. Mustafa Kemal Yılmaz
21 theses · Samsun Üniversity, Ibn Haldun University, Ondokuz Mayıs University
Küresel markalarda tüketici etnosentrizmi ve algılanan iletişim tutarlılığının müşteri-marka ilişkisi sonuçlarına etkisinin incelenmesi: Kazakistan'da Türk giyim markaları üzerine bir çalışma
Bu çalışmada, tüketicilerin pazarlama iletişimi mesajları aracılığıyla algıladıkları tutarlılığın, markalarla olan ilişkilerini nasıl etkileyebileceği, Türk giyim markalarına odaklanarak incelenmektedir. Giyim endüstrisindeki büyüme ve bu durumu büyük ölçüde etkileyen yaşam tarzı değişiklikleri; müşterilerin giderek artan talepleri ile sonuçlanmış ve bu durum karşısında pazarlama yöneticilerini yeni ve tutarlı pazarlama iletişimi stratejileri geliştirmek için harekete geçirmiştir. Pazarlama ve iletişim stratejilerinde, ilişkisel pazarlama yaklaşımına ve bu yaklaşım sayesinde sadakat, güven ve bağlılık gibi faktörlere geçmiş zamanlara kıyasla daha fazla önem verildiği dikkat çekmektedir. Yeni medya, bütünleşik pazarlama iletişiminin hedef kitlelere ulaşması için ek fırsatlar sağlamaktadır. Bu nedenle, bütünleşik pazarlama iletişiminde algılanan tutarlılık ve bunun giyim markaları ile farklı müşteri-marka ilişkisi sonuçları üzerindeki etkisi, güncel ve ilgili bir araştırma konusu olarak değerlendirilmektedir. Çalışma doğrultusunda, Kazakistan'ın Almaatı şehrinde yaşayan 384 Kazak tüketiciden elde edilen veriler, Kısmi En Küçük Kareler-Yapısal Eşitlik Modeli (KEEK-YEM) paket programı Smart PLS 4.0 yazılımı ile analiz edilmiştir. Bulgular, Kazak tüketicilerin Türk giyim markalarıyla ilgili algıladıkları iletişim tutarlılığının marka bağlılığı, marka sadakati ve marka güveni üzerindeki olumlu etkilerini göstermektedir. Çalışmanın bir diğer amacını ortaya koymak üzere gerçekleştirilen düzenleyici etki analizinde, Kazak tüketicilerin Türk giyim markalarına yönelik algıladıkları iletişim tutarlılığı ve marka bağlılıkları arasındaki ilişkide, etnosentrik eğilimlerinin ılımlaştırıcı etkilerine rastlanmamıştır. Anahtar Sözcükler: Algılanan İletişim Tutarlılığı, Tüketici Etnosentrizmi, Marka Bağlılığı, Marka Sadakati, Marka Güveni, Türk Giyim Markaları, Kazakistan
Dijital işletme stratejisinin ihracat ve işletme performansına etkisi: TR83 bölgesinde bir uygulama
Günümüzde dijital dönüşüm sürecinin işletmeler açısından ne kadar önemli olduğu bilinmektedir. Bu çalışma Covid-19 salgını ile hız kazanan dijitalleşme sürecinin işletmelere ve işletme fonksiyonlarına olan etkisini ortaya koymak ana fikrinden hareket etmektedir. Ana fikrin genel çerçevesi kapsamında "işletmelerde bir ihtiyaç olarak ortaya çıkan" Dijital İşletme Stratejisinin etkileri özellikli alan olarak seçilmiştir. İşletme süreçleri arasında döviz kazandırıcı faaliyet olan ihracat ülkemiz ve işletmeler için ayrı bir öneme sahiptir. Dolayısı ile çalışmada işletme fonksiyonlarından; ihracata olan etkisi ve işletme performansına etkisi ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Ayrıca DİS'in TR83 bölgesindeki ihracatçı işletmeler açısından ihracat-işletme performanslarında nasıl bir etkiye sahip olduğunu, işletme ve ihracat performanslarının bu durumdan nasıl etkilendiğini ve işletmelerin söz konusu değişim sürecini doğru yönetebilmek için gerçekleştirdikleri aksiyonları ortaya koymak ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin dijital dönüşüm sürecine yönelik stratejik kararlar alabilmesine yardımcı olacak bilgiler sunmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın ana kütlesini Amasya, Çorum, Samsun, Tokat illerinin oluşturduğu TR83 bölgesi oluşturmaktadır. Birincil veri toplama yöntemi olarak anket, anket uygulama yöntemi olarak da yüz yüze görüşme yöntemi kullanılmıştır. İkincil veriler de çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri, TR83 bölgesinde faaliyet gösteren 103 küçük, orta ve büyük ölçekli ihracatçı işletmeden toplanmıştır. Veriler, SPSS ve Smart PLS programları kullanılarak analiz edilmiştir. Ortaya konulan araştırma modeli doğrultusunda dokuz hipotez geliştirilmiş ve test edilmiştir. Araştırma sonucunda dokuz hipotezin dördü reddedilmiştir. TR83 bölgesinde DİS'in işletme performansına doğrudan anlamlı pozitif bir etkisi olmadığı ve nesnel ihracat performansına doğrudan anlamlı bir etkisi olduğu, öznel ihracat performansının ise Pazar konumundan memnuniyet boyutunda olumlu etkisi olduğu ancak ihracatın kârlılığı boyutunda olumlu, anlamlı bit etkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır. Elde edilen sonuçlar TR83 özelinde literatürden kısmen ayrışmaktadır. Sonuçlar; TR83 bölgesinde ihracatçı işletmelerin dijital işletme stratejilerine yatırım yapmadıklarını bu konuda henüz yeterli düzeyde farkındalık oluşmadığını göstermektedir. Benzer araştırmaların farklı ana kütlelerde yapılmasının literatüre ve işletmelere önemli katkılar sunacağı değerlendirilmektedir. Anahtar Sözcükler: Dijitalleşme, İşletme Stratejisi, İhracat, İşletme Performansı, Dijital Dönüşüm
Çevrimiçi platformda müşteri şikâyetleri perspektifinden marka nefretinin incelenmesi beyaz eşya sektörü örneği
Marka nefreti kişinin geçmiş deneyimlerinden, yaşadığı olumsuz olaylardan kişi ve marka benliğinin uyuşmamasına dayalı olarak ortaya çıkabilmektedir. Markaya yönelik nefret tüketicinin satın alma kararını doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmada beyaz eşya sektöründeki şikâyetlerin marka nefreti üzerindeki etkileri incelenmiş olup çevrimiçi bir platform olan Şikayetvar kullanıcılarının yorumları ile bir çalışma sürdürülmüştür. Çalışmada tüketici şikâyetlerinin incelendiği ürünler buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, derin dondurucu ve klima olarak ele alınmıştır. En çok şikâyetin bulunduğu ürün buzdolabı, marka ise Arçelik olarak belirlenmiştir. Vestel birçok olumsuz yorumları/şikâyetleri barındırmaktayken, Profilo ve Regal'in buzdolabı ve bulaşık makinesi hariç diğer ürünlere göre daha az şikâyette bulunulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Beko çamaşır makinesinde en fazla şikâyet alırken, en az şikâyette bulunulan ürün derin dondurucu olarak belirlenmiştir. Bosch en çok şikâyeti buzdolabında alırken, Samsung klima ürününde en yoğun şikâyetin olduğu markaya sahip olmuştur. Metin madenciliği yöntemiyle incelenen müşteri şikâyetlerinden çıkan sonuç, markaların, ürünlerinin arkasında durup, müşterinin sorunlarını en kısa sürede çözmesi gerekmektedir. Aksi takdirde müşterilerin marka nefretine yönelik eğilimde bulunması kaçınılmaz bir sonucun ortaya çıkacağını göstermektedir.
Elektronik ticaret sitelerinde promosyonların müşteri satınalma davranışlarına etkisi
Bilgi ve hizmetlere sınırsız erişimde internetin sunduğu imkanlar klasik ticaret anlayışını değiştirmiş, e-ticaretin hızlı bir şekilde yayılmasına ve hem işletmeler hem de müşteriler tarafından daha fazla tercih edilmesine neden olmuştur. Bu değişim e- ticaret yapan firmaların hacimlerini arttırmış ve operasyonlarını e-ticarete odaklı geliştirmelerine neden olmuştur. Bu durum firmaları, yeni müşteriler kazanmak ve mevcut müşterileri ellerinde tutmak için daha fazla promosyon faaliyetleri yapmaya yönlendirmiştir. Önceleri daha çok müşterilerin yaş, eğitim, cinsiyet, gelir gibi standart niteliklerine göre promosyon çalışmaları yapılırken, artık müşterilerin algı, beklenti ve duygularını hedefleyen promosyonlar yapılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, online platformlar üzerinden alışveriş yapan müşterilerin satış promosyonlarına yaklaşımlarını incelemektir. Çalışmada 1.000 kişiye yönelik bir anket çalışması yapılmış ve müşterilerin promosyonlardan beklentilerinin neler olduğu ve bu beklentilerin promosyondan kaynaklanan satışlara etkisinin nasıl yansıdığı analiz edilmiştir. Ankete 318 kişi katılmış olup, çalışma sonuçları; kadınların özellikle değer ifadesi öneren, kendini iyi hissettiren promosyonlara olumlu tepki verdiklerini, 28-29 yaş arası kişilerin, 30 ve üzeri yaştaki kişilere göre özellikle tasarruf, kolaylık ve değer ifadesi öneren promosyonlara daha fazla ilgi gösterdikleri, günlük internette 3 saat ve üzeri zaman harcayan kişilerin az harcayanlara göre daha fazla satın alma davranışı sergilediklerini göstermiştir.
The impact of the trade war between the US and China on the sub-Saharan African countries: A CGE GTAP model approach
This study examines the impact of the trade war between the US and China on the trade and economies of the SSA countries. Using social accounting matrix data from the GTAP database, the study employs a Computable General Equilibrium model (CGE), specifically the GTAP model, to run the simulations on the effects of the tariff changes between the US and China on the SSA regions. The results show that the trade war negatively affects both the US and China, creating opportunities through trade creation and diversion effects to the SSA countries. SSA is positively affected by the trade war in all tariff scenarios. East Africa and ROEA regions gain more than the other SSA regions. The sectorial results show that all sectors in the SSA encounter positive effects except the minerals and metal sector in East Africa and ROEA. The findings provide valuable insights for companies, consumers, and policymakers in the SSA countries. The trade war increased the ability of the companies to produce efficiently and meet the needs of consumers while maximizing their profit through the welfare allocative effects. The trade diversion from the US and China increased imports in the SSA regions, raising the availability of goods to meet customer needs. Policymakers may take measures to empower firms in the SSA to take more advantage of international trade-related activities. Key Words: China, Computable General Equilibrium Model (CGE), Global Trade Analysis Project (GTAP), Sub-Saharan Africa, Trade war, United States.
A machine learning approach to predicting customer churn in the banking industry using CRISP-DM and KNIME analytics
Attracting new customers is more expensive than maintaining the existing ones. One way of preventing customers from churning is to develop techniques for predicting their likelihood to churn. This study aims to forecast the customer churn of a multinational bank by using one-month period data, from July 31, 2022, to August 29, 2022. We employed CRISPM-DM, in conjunction with KNIME Analytics, to build several predictive models, i.e., decision tree, random forest, logistic regression, artificial neural networks, support vector machine, and ensemble models to predict customer churn. The results show that the random forest model has the highest performance in accurately predicting the churn of bank clients by its high overall accuracy of 78.91% and AUC score of 85.3%. The decision tree model, with an overall accuracy of 71.55%, and the logistic regression model, with an overall accuracy of 71.3%, are the least-performing predictive models. The findings also show that the customer's historical record with the bank (product_number), credit score, and age have the highest predictive power for customer churn. This study offers valuable insights for financial institutions. Using reliable predictive models, banks may identify potential clients likely to switch to other financial institutions. This identification would allow banks to design innovative marketing strategies and powerful customer relationship management to prevent consumers from churning.
The analysis of the flight dispatcher's workload in the Turkish aviation industry
This study aims to focus on the increased costs related to the workload of flight dispatchers in the aviation industry, and on the air traffic flow management (ATFM) delays that constitute a significant part of the operational costs in the airlines. Inspired by the conceptual framework of De Cauwer's Temporal Bin Packing Problem, we use flight data of an anonymous Turkish airline company from June to August 2022 on flights to West Europe, Central Europe, and Great Britain, as these regions experience high rates of ATFM delays. The year 2022, considered a part of the post-pandemic period, witnessed significant international events, like the closure of Ukraine's airspace, that have affected air traffic between Turkey and Europe, creating new challenges and opportunities for flight dispatchers and airlines. The findings show that applying the workload metrics of the off-season to the high season generates net savings of 6940,800 in the ATFM delay costs. The results provide valuable insights for the airlines to enhance operational efficiency, reduce costs, and develop efficient strategies. Keywords: Air Traffic Flow Management, Flight Dispatcher, Turkish Aviation.
The effects of digital marketing strategies on customer satisfaction and purchase intention, and the mediating role of perceived value and brand awareness in the aviation industry
In the dynamically evolving landscape of the aviation industry, digital marketing strategies has become increasingly important. This study examines the interplay between digital marketing strategies, customer satisfaction, and purchase intention with a special focus on the mediating role of brand awareness and perceived value. The research covers airlines operating in Gambia. We collect data through a Google Form survey run to 310 passengers who fly at Banjul International Airport. We employ Smart PLS software for the analysis. The results show that there is a significant relationship between digital marketing strategies and customer satisfaction, influencing the purchase intention of passengers in Gambia. The findings also highlight the pivotal role of brand awareness and perceived value in mediating the impact of digital marketing on passenger behaviors. The study provides valuable insights for airlines operating in Gambia to enhance their digital marketing strategies, offering a localized perspective within the unique context of development in aviation.
Do mobile money savings play a moderating role for financial inclusion in Ghana?
In recent years, financial inclusion has become one of the main concern for policy makers especially in emerging markets across the world. Researchers have expressed different opinions on the most effective way to achieve this goal. In this regard, one tool thus far, that has proven to be effective is mobile money for which African region leads the world. This study investigates the impact of mobile money on the savings behavior of users in Ghana in the light of the Life-Cycle-Hypothesis. Originality: Most studies in this field are based on the Technology Adoption Model (TAM) or its variants. We deviate from this approach to explore specifically the factors that influence the savings behaviour of mobile money users and the extent to which it helps people to save by conducting a questionnaire. To the best of our knowledge, this is the first study of this nature held for a West African country. Findings: The findings of the study reveal that mobile money has significant influence on the savings behavior of users in Ghana. The results also show that demographic attributes such as age, marital status, risk aversion, as well as the availability (access to) of formal financial institutions and products are the major drivers of savings behavior of mobile money users in Ghana. Practical Implications: The findings of the study will be of significant use to policy makers who seek to increase economic growth through financial inclusion. It will also serve as a guide to regulators of financial institutions and mobile network operators to create a fair level playing field to enable more people to reach financial services in a an easier and convenient way. Keywords: Mobile Money; Ghana; Africa; Financial Inclusion; Banking; Mobile Phone
Exploring the impact of socio-political crises on the operational performance of the Turkish Airlines
This study investigates the impacts of socio-political events on the operational performance of the Turkish Airlines, by referring to the firm-specific factorsi.e. available seat kilometers (ASK), revenue per kilometer (RPK), passenger load factor (PLF) and passenger carried (PC) over the period of 2010M1-2018M12. To conduct the study, we selected four critical events among many others that had a serious impact on the Turkish socio-political environment. These events, by chronological orders, are; Gezi Park, the shooting of the Russian military jet, the attempted military coup and electronic devices ban. To detect the outlier impact, we run four different outlier algorithms, namely outlier detection algorithm (ODA), breakout detection algorithm (BDA), change-point algorithm (CPA) and causal impact analysis on a regional basis. The findings suggest that the socio-political crises have changing impacts on the operational performance of the Turkish Airlines regionally. CPA successfully detected the Gezi Park in domestic, Africa and North America regions for RPK and in domestic, Europe, Far East, and North America regions for ASK. ODA detected an outlier impact in Africa and North America for RPK and ASK for the shooting of the Russian military jet. ODA had an outlier impact in Europe, the Middle East, and North America regions for the attempted military coup. Finally, for the electronic devices ban while ODA successfully detects an outlier effect in domestic, North and South America regions, CPA reveals an impact in Africa, Far East, and South America for RPK. The impact of the crises in PLF has been less visible. These findings show that although the crises had an immediate effect on the operational performance, Turkish Airlines recovered from each crisis very promptly. This proves the resilience and agile management ability of the company. Keywords: Causal impact, Operating Performance, Outlier Detection Analysis, SocioPolitical Crises, Turkish Airlines
Sustainability in full service carriers and low cost carriers: A comparison of the Turkish Airlines and Pegasus Airlines
Sustainability is important in aviation industry due to its continuous growth and the use of finite natural resources. Thus, airline companies should implement sustainable business strategies to reduce detrimental environmental and social effects. Strategies in technological improvements may be strong solutions to improve sustainability. These include environmental-friendly aircraft design, use of alternative fuels, low emission engine design, advanced air traffic management procedures. This study explores how two airline carrier types, Turkish Airlines, a Full Service Carrier (FSC), Pegasus Airlines, a Low Cost Carrier, have addressed sustainability in their business models. The results reveal that Turkish Airlines and Pegasus are both doing well in the strategic integration of sustainability due to their large investments in fleet renewal and advancements, which reduce fuel consumption and emissions. While Turkish Airlines follows publicly available policies and publish sustainability reports disclosing the progresses, Pegasus Airlines is not successful in addressing and communicating its sustainability activities to the shareholders and stakeholders. Thus, as a FSC Turkish Airlines' strategies leans more strongly towards sustainability than Pegasus Airlines.
The impact of board characteristics on corporate social responsibility performance of companies: Evidence from emerging markets
The board characteristics have important impacts on corporate social responsibility (CSR) performance of companies, particularly in emerging markets. This study investigates the effects of five board attributes, i.e. board independence, gender diversity, cultural diversity, board activity, board member' compensation, on the CSR performance of 1,191 publicly listed non-financial companies operating in 23 emerging countries over the period 2010-2019. We use a variety of ESG performance scores derived from Thomson Reuters Eikon database to measure the CSR and we employed panel regression models to conduct the analysis. The results show that the greater presence of independent board members and women on boards are significantly and positively associated with CSR performance and decrease ESG controversies. The findings also provide evidence that board member's compensation has a positive and significant impact on CSR performance. Thus, company management in emerging countries should be more conscious in structuring their corporate boards to enhance sustainability performance for the long-term success in improving their reputation and meeting the expectations of stakeholders. Keywords: Corporate Social Responsibility; Emerging Markets; Environmental, Social and Governance Scores; Gender Diversity; Independent Board Membership
The impact of renewable energy performance on corporate financial performance
This study investigates the effect of renewable energy performance (REP) on corporate financial performance (CFP) taking into account renewable energy (RE) related Sustainable Development Goals (SDGs), and Environment, Social, Governance (ESG) factors. We conduct the study by using a data sample of 563 companies from 46 countries over the period of 2009-2018. We employ panel data analysis on firm-level and on the country of headquarters. We cover the 7th and 12th SDGs, and environmental ESG variables to assess the impact of REP on CFP. The results suggest that the effectiveness of REP could be measured by three phases: policies adopted, targets established, and actions implemented. The findings indicate that there is a negative impact of REP policies and targets on profitability in developed markets due to the massive costs incurred by the companies. However, the impact is positive and significant in developing countries, particularly in long-term financial performance since they are at the beginning of the implementation process. On firm-level, RE policies negatively affect both financial and non-financial companies, while RE actions have a positive and significant influence on non-financial companies rather than on financial ones. The results also reveal that the 7th SDG has a negative effect on the financial performance of companies on both country of headquarter-level and firm-level, while the 12th SDG has a positive and significant effect on both country of headquarter-level and firm-level financial performance. Finally, the environmental factors of ESG have a negative impact on the financial performance of companies on both country of headquarter-level and firm-level. Keywords: ESG, Financial Performance, Renewable Energy Performance, SDG
Sustainability in full service carriers and low cost carriers: A comparison of Turkish Airlines and Pegasus Airlines
Sustainability is important in aviation industry. The continuous growth and the use of finite natural resources question the sustainability of aviation. Thus, airline companies should implement sustainable business strategies to reduce detrimental environmental and social effects. Strategies in technological improvements may be strong solutions to improve sustainability. These include environmental-friendly aircraft design, use of alternative fuels, low emission engine design, advanced air traffic management procedures. This study explores how two airline carrier types, Turkish Airlines, a Full Service Carrier (FSC), Pegasus Airlines, a Low Cost Carrier, have addressed sustainability in their business models over the period of 2014-2018. The results reveal that both Turkish Airlines and Pegasus have performed well in the strategic integration of sustainability due to the substantial investments in fleet renewal and advancements, that reduce emissions and fuel consumption. While Turkish Airlines follows publicly available policies and publish sustainability reports disclosing the progresses, Pegasus Airlines is not successful in addressing and communicating its sustainability activities to the shareholders and stakeholders. Thus, as a FSC Turkish Airlines' strategies leans more strongly towards sustainability than Pegasus Airlines.
The relationship between demographic board diversity and dividend policy: Empirical evidence from Turkey
This study investigates the impact of demographic board diversity attributes, i.e., gender, nationality, experience, educational level, tenure, and age, on dividend policy of 67 non-financial companies listed on Borsa Istanbul 100 index from 2013 to 2018. It also assumes the composite of all diversity attributes to create a demographic board diversity index (DBDI) for cognitive diversity. The study uses alternative dividend policy measures to conduct the analysis, i.e., the probability of paying dividends, dividend payout, and dividend yield through logit, probit, and Tobit regression models. The findings indicate that diversity in experience, educational background, and tenure among the board members play a critical role in encouraging companies to pay a high dividend. In contrast, diversity in gender, nationality, and age is insignificant in influencing dividend payments. Furthermore, the DBDI positively affects the companies in formulating their dividend policies. These results offer valuable insights for companies and policymakers to develop a governance structure accommodating demographic board diversity attributes among board members to mitigate conflicts between controlling and minority shareholders through effective dividend policies and sustainable corporate performance.
Forecasting global civil aircraft in-service and other parameters in commercial aerospace
This study examines the forecast of commercial aerospace paramaters, i.e., Aircraft in-Service Fleet, Available Seat Kilometer (ASK) and Revenue Passanger Kilometer (RPK) for the next 20 years for airlines and other market players in aerospace ecosystem regarding their long-term strategies. The forecasts are run with the previous 20 years data via Tableau Software by empyoing exponential smoothing and multilinear regression analysis. The results are then compared with Boeing and Airbus figures. The study also explores the effects of Gross Domestic Product, inflation, and crude oil prices on the forecasts figures. The findings suggests that Tableau Software forecasting tool has accurate and promising results, particularly in Aircraft in-Service fleet forecast compared to Boeing and Airbus estimations. The results also show that Gross Domestic Product has a significant and positive effect on ASK and RPK, while inflation rate has a negative and significant effect on Aircraft in-Service fleet. The study provides valuable insights on long term aircraft fleet forecast outputs for the civil aviation industry itself and for the authorities and investment professionals that are interested in civil aviation.
Examining the causes and effects of flight attendant fatigue
The scope of civil aviation operations has increased rapidly in recent years. This growth has also raised the expectations from flight attendants. The duties of cabin crews have diversified and created several challenges including longer duty days, consecutive working days, heavy workload. Hence, flight attendants have become subject to physical and mental fatigue due to irregular sleep, inadequate rest time, and long working hours. This study investigates the causes and effects of fatigue among flight attendants of a Turkish airline company through a self-administrated questionnaire. A structured survey was developed and run online to 152 flight attendants. It collected data on demographics, sleep quality, fatigue experience, causes and effects of fatigue, and fatigue management strategies. The results show that almost all participants experience sleep-related issues. The findings indicate that the majority of the flight attendants have trouble falling asleep before flight duty. The sleep duration before night flights and during layovers with minimum rest time is dramatically low. Moreover, a significant number of flight attendants have admitted having nodded-off unwillingly during flight. The results also reveal that factors related to scheduling - i.e., layovers with minimum rest time, long duty days, night flights, consecutive working days and 4-legged flight duty play an important role in causing fatigue. Hence, scheduling should be improved. In balancing work and social life, men struggle more than women and married flight attendants have more difficulty than single ones. Also, the sleep duration before night flights is strikingly low in younger cabin crews than their older colleagues. The immune system of the majority of the flight attendants is negatively affected due to working conditions. These findings provide valuable insights for airline companies and policymakers to seriously manage fatigue related factors to ensure the security and safety of airline operations and the well-being of flight attendants.
Pandemi öncesi ve sonrası dönemde e-ticaret sitesi müşterilerinin basılı kitap sipariş ve şikâyet verileri ile satınalma davranışları arasındaki ilişki
İnternetin hayatın vazgeçilmez bir parçası olduğu çağımızda alışverişin de en önemli gelişim alanı e-ticaret olmuştur. Çevrimiçi alışveriş özellikle Covid-19 pandemi döneminde insanların ürün ve hizmet alımını en yoğun yaptığı mecralardan biri haline gelmiştir. Bu mecralardan biri de kitapların okurlarla buluştuğu e-ticaret satış siteleridir. Bu çalışmanın amacı, e-ticaret üzerinden gerçekleşen kitap satışlarının pandemi öncesi ve pandemi sonrası dönemde nasıl değişim gösterdiğini sosyo-ekonomik ve demografik verilerle açıklamaktır. Çalışma için Türkiye genelinde kitap alımında yoğun kullanılan bir e-ticaret sitesinin 2019 ve 2020 yıllarında İstanbul iline ait yaklaşık 800 bin adet satış bilgisi ile aynı dönemdeki müşteri şikâyeti verileri kullanılmıştır. Veriler Microsoft Excel ve Power BI uygulamaları ile analiz edilmiştir. İstanbul'un ilçeleri kümeleme analizi yöntemiyle üç sosyo-ekonomik gruba ayrılmış ve bu gruplar ile müşterilerin yaş ve cinsiyet gruplarına göre nasıl davranış farklılıkları gösterdikleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, e-ticaretten alışveriş yapan kitap müşterilerinin önemli bir kısmının üst sosyo-ekonomik gruptan olduğunu göstermiştir. Yaş gruplarına göre Y kuşağı müşterilerin, cinsiyete göre ise kadın müşterilerin e-ticaret alışverişteki payları önemli derecede yüksektir. Alışverişinde sorun yaşayanlardan kadınların marka sadakatinin daha düşük olduğu gözlemlenmiştir. Pandemi döneminde e-ticaret üzerinden satışların ve şikâyetlerin arttığı görülmüştür. Pandeminin etkilerinin kalktığı dönemlerde ise geleneksel mağazacılığın payının artmasıyla birlikte e-ticarette satış trendinin yavaşladığı gözlemlenmiştir. Çalışmanın sonuçları, kitap satıcıları, e-ticaret şirketleri ve ilgili kamu birimleri açısından değerli ve yönlendirici bilgiler sunmaktır. Anahtar Kelimeler: Covid-19; E-ticaret; Kitap Sektörü; Müşteri İlişkileri; Pandemi.
Üniversitelerde dijital olgunluk seviyesinin ölçülmesine yönelik model önerisi
Yükseköğretim kurumlarında dijital araçların etkin entegrasyonu, bilgi yaratmanın değerini arttırmakta ve dijital olgunluk seviyesinin belirlenmesine yönelik sistematik modellerin geliştirilmesini önemli kılmaktadır. Bu çalışma, bir vakıf üniversitesi örneğinden hareketle Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarında dijital olgunluk seviyesini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, nitel ve nicel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma bir metodoloji takip edilmiştir. Öncelikle, akademik ve idari personel ile yapılan mülakatlar aracılığıyla nitel veriler toplanmış, ardından geliştirilen model çerçevesinde anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Model, 6 ana ve 24 alt boyuttan oluşan yapısal bir çerçevededir. Boyutların ağırlıkları Picture Bulanık SWARA yöntemiyle belirlenmiş ve yöntemin tutarlılığı, farklı bulanık setlerle test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, incelenen üniversitenin 71,26 puanla "e-güvenli" seviyesinde yer aldığını göstermiştir. Araştırma ve eğitim alanlarında güçlü performans sergilenirken, operasyonel süreçlerin yönetimi ve insan kaynakları yönetiminde gelişim alanları olduğu tespit edilmiştir. Sonuçları itibariyle bu çalışma, yükseköğretim kurumlarının dijital dönüşüm süreçlerini daha etkin ve sistematik yönetmeleri için önemli bir rehber olma niteliği taşımaktadır.
The evaluation of the airport efficiency under the public-private partnership contracts in Kazakhstan
This study evaluates the operational efficiency of the airports under the Public-Private Partnership (PPP) contracts in Kazakhstan. With the increasing global adoption of PPP models in airport management, Kazakhstan has implemented this approach to modernize its infrastructure, attract new investment and improve service quality. Using a combination of data envelopment analysis and qualitative analysis, this study compares the efficiency of the airports managed under PPP framework with those managed under public ownership. The results indicate that PPPs can lead to significant improvements in operational efficiency, infrastructure investment, and user satisfaction when it is properly structured and regulated in a transparent way. The findings also suggest that PPP-managed airports demonstrate improved efficiency, though challenges remain in regulatory oversight, risk-sharing, and alignment of the public and private interests. The study provides valuable insights for policymakers to enhance the effectiveness of PPPs in Kazakhstan's aviation sector and other emerging markets pursuing similar models.
Endüstriyel pazarlarda üretici ile tedarikçi arasındaki ortak değer yaratma, bağlılık, güven ve sürdürülebilir rekabet avantajı ilişkilerinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, endüstriyel pazarlarda üretici ile tedarikçi arasındaki ilişkilerde ortak değer yaratma ölçeğinin geliştirilmesi ve geliştirilen ölçeğin "Bağlılık", "Güven" ve "Sürdürülebilir Rekabet Avantajı" kavramları arasındaki ilişkilerin doğru ve güvenilir bir bakış açısıyla ortaya koyulmasıdır. Çalışma genel olarak 3 bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, araştırma modelinde yer alan ortak değer yaratma, bağlılık, güven ve sürdürülebilir rekabet avantajı değişkenleri hakkında kavramsal çerçeve ortaya konulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde, endüstriyel pazarlardaki 406 işletmeden alınan veriler ile üretici-tedarikçi ilişkilerinde ortak değer yaratma ölçeği geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında ortak değer yaratma ölçeğinin hazırlanmasında sekiz aşamalı ölçek geliştirme sürecinden faydalanılmıştır. Ölçek geliştirme çalışması sonunda Türkiye makine imalat sektöründeki üretici-tedarikçi ilişkilerinde ortak değer yaratmanın 3 boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu boyutlar: süreç geliştirme, bilgi paylaşımı ve etkileşimdir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, araştırmanın modelini test etmek için Türkiye makine imalat sektöründeki orta veya büyük ölçekte bulunan 326 işletme üzerinde araştırma yapılmıştır. Yüz yüze anket yöntemi ile elde edilen veriler IBM SPSS Statics 22 ve IBM SPSS AMOS 20 paket programları ile analiz edilmiştir. Analiz doğrultusunda makine üreticilerinin tedarikçileri ile olan ilişkilerinde ortak değer yaratma, bağlılık, güven ve sürdürülebilir rekabet avantajı arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonucunda, makine üreticilerinin tedarikçileri ile olan ilişkilerinde ortak değer yaratmanın bağlılık, güven ve sürdürülebilir rekabet avantajını doğrudan ve olumlu olarak etkilediği belirlenmiştir. Ortak değer yaratmanın alt faktörlerinin modelde yer alan diğer değişkenler ile etkileşimine bakıldığında ise süreç geliştirmenin bağlılık, güven ve sürdürülebilir rekabet avantajını olumlu ve güçlü bir etkisinin olduğu görülürken bilgi paylaşımı ve etkileşimin modeldeki diğer değişkenler ile anlamlı bir ilişkilerinin olmadığı belirlenmiştir.