Lise öğrencilerinde yabancı dilden keyif alma ve sınıf topluluğu hissi arasındaki ilişkinin incelenmesi

ÖZET Lise Öğrencilerinde Yabancı Dilden Keyif Alma ve Sınıf Topluluğu Hissi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Bu araştırma, lise öğrencileri arasında Yabancı Dilden Keyif Alma (YKA) ile Sınıf Topluluğu Hissi (STH) arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Bu kapsamda, öğrencilerin YKA ve STH düzeyleri analiz edilmiş; ayrıca cinsiyet, daha önce İngilizce kursuna katılım durumu, İngilizce konuşan aile bireylerinin varlığı ve aile desteği sıklığı gibi değişkenlerin YKA üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bunun yanında, öğrencilerin yabancı dil öğrenme sürecinde aidiyet ya da kopukluk hislerine ve bu sürece yönelik keyif alma ya da almama durumlarına etki eden kaynaklar da derinlemesine incelenmiştir. Araştırma, 2023–2024 akademik yılının bahar döneminde yürütülmüştür. Katılımcılar, bir devlet Anadolu Lisesi'nde öğrenim gören toplam 269 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Çalışmada karma yöntem araştırma deseni benimsenmiş, nicel veriler Yabancı Dilden Keyif Alma Ölçeği ile Sınıf Topluluğu Hissi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Konuyu çok boyutlu bir şekilde ele alabilmek adına, araştırmaya gönüllü olarak katılan 18 öğrenciyle yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş ve nitel veriler içerik analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Nicel verilerin analizinde ise SPSS 21 programı kullanılmıştır. Nicel bulgular, öğrencilerin İngilizce derslerinden genel olarak yüksek düzeyde keyif aldıklarını ve orta düzeyde bir sınıf topluluğu hissine sahip olduklarını göstermektedir. Cinsiyete göre YKA ve STH düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Aynı şekilde, daha önce İngilizce kursuna katılanlarla katılmayan öğrenciler arasında da anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Ancak, ailede İngilizce konuşabilen bir bireyin varlığı ve aile desteğinin sıklığı, öğrencilerin YKA düzeylerini anlamlı biçimde etkilemektedir. Ayrıca, araştırma sonucunda YKA ile STH arasında güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir pozitif ilişki saptanmıştır. Nitel bulgular ise, öğrencilerin yabancı dil öğreniminden keyif alma durumlarını etkileyen beş temel faktör olduğunu ortaya koymuştur: öğretmenin etkisi, akranların olumlu etkisi, başarılı dil performansı, belirli sınıf içi etkinlikler ve otantik dil kullanımına imkân tanınması. Buna karşılık, keyif almamaya neden olan başlıca unsurlar ise konuşmayla ilgili yaşanan zorluklar, akranların olumsuz etkisi, dil bilgisi, kelime ezberlemede yaşanan zorluk ve öğretmenin olumsuz tutumlarıdır. Sınıf topluluğu hissini etkileyen temel faktörlerin ise öğretmen ve akranlarla kurulan ilişkiler olduğu, bu etkenlerin öğrencilerde aidiyet ya da yabancılaşma duygularını belirlediği sonucuna ulaşılmıştır.