Ülke kredi temerrüt takaslarının aşırı risk bağlantılılık analizi: BRICS ve MIST ülkeleri örneği

Aşırı risk yayılma etkisini analizi amacıyla bu tez, uç değer teorisine dayanan, dinamik EVT-VaR genişletilmiş bileşik bağlantılılık çerçevesini önermektedir. 18 Mart 2011'den 1 Haziran 2022'ye kadar olan veriler kullanılarak BRICS ve MIST ülkelerinin Ülke Kredi Temerrüt Takasları (CDS) arasındaki yayılma etkileri incelenmiştir. Küresel finansal faktörler modele dahil edilmiş ve etkileri analiz edilmiştir. Ayrıca, Temel Bileşen Analizi (PCA) kullanılarak, dünyanın önde gelen birçok ekonomisinin ülke CDS'leri için aşırı bağlantılılık analizi gerçekleştirilmiştir. Bunun yanında, dinamik EVT-VaR genişletilmiş bileşik bağlantılılık çerçevesi ve kantil (quantile) genişletilmiş bileşik bağlantılılık yaklaşımı, BRICS ve MIST ülkelerinin ülke CDS'leri kullanılarak karşılaştırılmıştır. BRICS ve MIST ülkelerinin, ülke CDS'leri arasında güçlü bir bağlantı olduğu ve aşırı olaylar nedeniyle yayılma etkisinin zaman içinde dalgalanmalar gösterdiği tespit edilmiştir. Bu ülkeler arasında Rusya, net bir şok verici olarak belirgin bir role sahiptir. Rusya'nın ardından Meksika da özellikle 2017-2018 yıllarında ve 2020 sonrasında BRICS ve MIST ülkelerinde ülke CDS değerlerindeki değişkenliği açıklayan önemli itici güçlerden biri olmuştur. Küresel finans piyasalarının BRICS ve MIST ülkelerindeki ülke CDS'leri üzerinde sınırlı bir etkisi vardır. PCA analizini kullanarak, Covid 19 pandemisinden sonra dünyanın dört bir yanındaki ülke CDS'lerin toplam bağlantılılığında analiz dönemi için benzeri görülmemiş bir artış olduğu bulunmuştur ve günümüzde de yüksek kalmaya devam etmektedir. Son olarak, kantil (quantile) genişletilmiş bileşik bağlantılılık yaklaşımı, zaman içinde meydana gelen aşırı olaylara dinamik EVT-VaR genişletilmiş bileşik bağlantılılık çerçevesi kadar hassas yanıt vermemektedir. Çalışmanın bir diğer bulgusu da Türkiye'nin diğer ekonomilerle güçlü bir şekilde birbirine bağlı olmadığıdır. Sınırlı bağlantılılığın bir sonucu olarak, Türkiye sistematik risklerden daha az etkilenmiştir. Öte yandan, Türkiye'nin yüksek ve dalgalı bir ülke CDS değerlerine sahip olması, ülkenin yüksek risk algısının dış etkenlerden çok ülke içinde meydana gelen olaylardan kaynaklandığı anlamına gelmektedir.