Eylem gözlem (action observation) eğitiminin üst ekstremite motor becerisi, reaksiyon zamanı ve kognisyon üzerine akut etkilerinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, sağlıklı genç yetişkinlerde eylem gözlem eğitiminin üst ekstremite motor becerisi, reaksiyon zamanı ve kognitif fonksiyonlar üzerine akut etkisinin değerlendirilmesi ve farklı şekillerde uygulanan eylem gözlem eğitiminin sonuçlarının karşılaştırılmasıydı. Çalışmaya 18 yaşından büyük sağ el dominant 60 sağlıklı birey dahil edildi. Katılımcılar rastgele seçim yöntemiyle 5 gruba ayrıldı. Kendi eylemini gözlem (KEG) grubunda yer alan katılımcıların Jebsen Taylor El Fonksiyon Testi (JTEFT) sırasında video kayıtları alındı ve ilk değerlendirmenin ardından test sırasındaki performanslarının olduğu video kaydı 4 kez izletildi. Başkasının eylemini gözlem (BEG) grubunda yer alan katılımcılar bir başkasının JTEFT sırasındaki performansının yer aldığı video kaydını 4 kez izlediler. Eylem uygulama (EU) grubundaki katılımcılar ilk değerlendirmenin ardından JTEFT'yi 4 kez daha tekrarladılar. Eylem olmayan gözlem (EOG) grubunda yer alan katılımcılar ilk değerlendirmenin ardından, içerisinde herhangi bir hareket, eylem olmayan doğa ve manzara resimlerinden oluşturulmuş bir sunuyu izlediler. Kontrol grubundaki katılımcılar ise iyi ışıklandırılmış ve havalandırılmış sessiz bir odada son ölçümler için bekletildiler. Eğitim öncesi ve sonrasında katılımcılara JTEFT, Dokuz Delikli Çivi Testi (DDÇT), Seri Reaksiyon Zamanı Testi (SRTT) ve d2 Dikkat Testi kapalı zarf kullanılarak rastgele olarak uygulandı. Demografik ve klinik veriler açısından başlangıçta tüm gruplar benzerdi. Sol el ile JTEFT tamamlama süreleri incelendiğinde KEG ve EOG grubu (p<0,001), KEG ve kontrol grubu (p=0,022), BEG ve EOG grubu (p=0,004), EU ve EOG grubu (p<0,001) ile EU ve kontrol grubu (p=0,020) arasında anlamlı farklılıklar saptandı. Sağ el ile JTEFT tamamlama süreleri incelendiğinde KEG ve BEG grubu (p=0,04), KEG ve EOG grubu (p<0,001) ile KEG ve kontrol grubu (p<0,001) arasında anlamlı farklılıklar tespit edildi. Sağ el ile yapılan DDÇT tamamlama süresindeki değişim miktarları KEG ve EOG grubu arasında anlamlı farklılık gösterirken (p=0,048), sol el ile yapılan testte ise EU ve kontrol grubu (p=0,024) arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık görüldü. Tüm grupların eğitim sonundaki reaksiyon zamanları, eğitim öncesindeki reaksiyon zamanları ile karşılaştırıldığında test sürelerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalarak performanslarının arttığı görüldü (p<0,05). Gruplar arasında eğitim öncesi ve sonrası kognisyon düzeyi değişim miktarı açısından bir fark görülmedi (p>0,05). Çalışmamız sonucunda, genç sağlıklı bireylerde uygulanan tek seanslık eylem gözlem eğitiminin üst ekstremite motor performansı artırmada etkili bir yöntem olduğunu doğrulamış bulunmaktayız. Mevcut veriler ışığında üst ekstremite motor hareketinin gözlemlenmesinin kognitif fonksiyonları geliştirebileceğine dair kesin bir yorum yapamamaktayız. Eylem gözlem eğitimi sonrası motor testlerin tamamlanma süreleri azalmış olsa da yöntemin reaksiyon zamanları üzerine direkt etkisinden söz edememekteyiz. Anahtar Sözcükler: eylem gözlem, üst ekstremite fonksiyonelliği, dikkat, reaksiyon zamanı, nörobilim