Faaliyete dayalı maliyetleme ve kaynak tüketim muhasebesi yöntemlerinin karşılaştırılması: Bir imalat işletmesi örneği

Teknolojik gelişmeler ve değişen pazar ortamı işletmeleri rekabet koşullarında geri kalmamak amacıyla yeni maliyet belirleme sistemleri arayışına itmiştir. Bu koşullarda geleneksel maliyetleme sistemleri işletmelerin beklentilerini ve ihtiyaçlarını karşılayamamaktadır. Bu yüzden 1980'lerde yeni maliyetleme sistemleri arayışına girilmiştir. Bu arayışların neticesinde ortaya çıkan Faaliyete Dayalı Maliyetleme (FDM) sistemi faaliyetleri esas alan bir sistemdir. Ancak FDM'nin uygulama aşamasının zahmetli, pahalı ve karmaşık olması birçok işletme için uygulanabilirlik düzeyini azaltmıştır. Bu sebeple FDM sistemi ve Alman Maliyet Muhasebesinin (Grenzplankostenrehnung) birleşiminden doğan Kaynak Tüketim Muhasebesi sistemi geliştirilmiştir. Kaynak Tüketim Muhasebesi, maliyet dağıtımında kaynakları esas alır. Maliyetleri sabit ve orantısal olarak ayırarak hesaplar ve atıl kapasiteyi belirleyerek kullanılmayan kapasiteyi maliyet hesaplarına dâhil etmemektedir. Bu yüzden Kaynak Tüketim Muhasebesi işletme yöneticilerine daha detaylı, doğru ve güvenilir bilgi sağlamaktadır. Çalışmamızda seramik üretimi yapan bir işletmede faaliyete dayalı maliyetleme ve kaynak tüketim muhasebesi uygulanarak ortaya çıkan maliyetler karşılaştırılmıştır. Böylece üretilen ürünlerin gerçek maliyetleri belirlenmeye çalışılmıştır. Kaynak tüketim muhasebesi işletmeye uygulandığında toplam giderin %1lik kısmını atıl kapasitenin oluşturduğu ve toplam orantısal maliyet toplam sabit maliyetin yaklaşık 4 katı olduğu gözlemlenmiştir. Analizler sonucunda üretilen ürünler incelendiğinde atıl kapasite farkının en çok yer karosunda ortaya çıktığı belirlenmiştir.